Một bữa mì lúc nửa đêm, phần cơm sau khi tan ca hoặc vài món ăn vặt khi xem phim có thể khiến bạn no bụng rồi khó ngủ. Nhưng cũng có người ăn nhẹ trước khi nằm mà vẫn ngủ bình thường. Vì vậy, nói rằng ăn khuya gây mất ngủ trong mọi trường hợp là chưa chính xác.
Cố vấn chuyên môn TS Dược Bùi Thị Bình – Trưởng Khoa Dược Trường Đại học Y Dược Thái Bình.
- Ngứa da về đêm gây mất ngủ? Nguyên nhân là gì?
- Thở hộp là gì? Cách thực hiện Box Breathing trước khi ngủ
- Tư thế ngủ giảm ngáy: Nằm như nào để dễ thở và ngủ ngon?
Ăn khuya có giảm chất lượng giấc ngủ?
Khi đánh giá về thời điểm ăn và giấc ngủ thì người ta đã tìm thấy mối liên hệ giữa ăn muộn và chất lượng ngủ kém hơn trong một số nhóm người. Ghi nhận người có giờ ăn muộn hơn thường có điểm đánh giá giấc ngủ kém thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, những người thức khuya vì công việc có thể ăn muộn và ngủ ít; người vốn mất ngủ cũng có thể tìm thức ăn khi chưa ngủ được. Như vậy, ăn muộn đôi khi là một phần của lịch sinh hoạt thiếu ổn định hoặc là hệ quả của việc thức lâu, chứ không phải luôn là nguyên nhân ban đầu.

Vì sao ăn muộn có thể khiến bạn khó ngủ?
Bữa ăn làm hệ tiêu hóa tiếp tục hoạt động, nhưng điều đó không có nghĩa dạ dày phải hoàn toàn trống thì mới ngủ được. Những trở ngại dễ nhận thấy nhất thường đến từ cảm giác khó chịu về tiêu hóa.
Trào ngược sau bữa ăn
Sau một bữa lớn, dạ dày chứa nhiều thức ăn hơn. Nếu nằm xuống quá sớm, một số người có thể bị dịch dạ dày trào lên thực quản, tạo cảm giác ợ chua, nóng rát sau xương ức, đắng miệng hoặc ho về đêm. Không phải ai bị trào ngược cũng có đầy đủ những biểu hiện này.
Triệu chứng có thể làm người bệnh lâu vào giấc hoặc tỉnh giấc nhiều lần. Người có trào ngược nên tránh ăn trong khoảng 2–3 giờ trước khi nằm.
Quá no, đầy hơi
Ăn một lượng lớn thực phẩm giàu chất béo hoặc nhiều gia vị sát giờ ngủ có thể khiến một số người cảm thấy nặng bụng, ợ hơi hoặc khó tìm tư thế thoải mái. Mức độ chịu đựng khác nhau: có người ăn món cay vẫn bình thường, người khác lại bị nóng rát rõ rệt.
Tương tác với đồng hồ sinh học
Cơ thể có những nhịp ngày – đêm liên quan đến giấc ngủ, tiết hormone và chuyển hóa. Thời điểm ăn là một trong những tín hiệu có thể ảnh hưởng đến hoạt động chuyển hóa, nhất là khi giờ ăn thay đổi thất thường hoặc trùng với thời gian cơ thể thường nghỉ.
Thức uống đi kèm bữa khuya
Một số người dùng trà đặc, cà phê, nước tăng lực hoặc đồ uống có caffeine trong lúc ăn khuya. Khi đó, cảm giác khó ngủ có thể đến từ chất kích thích nhiều hơn bản thân thức ăn. Uống nhiều chất lỏng ngay trước giờ nằm cũng dễ khiến người có tiểu đêm phải dậy đi vệ sinh.
Ăn trước khi ngủ bao lâu là phù hợp?
Không có mốc thời gian cụ thể nào cho tất cả người trưởng thành. Nếu ăn một bữa tối chính tương đối lớn và dễ bị trào ngược, khoảng cách 2–3 giờ trước khi nằm là gợi ý đáng cân nhắc. Người thường xuyên ợ nóng về đêm có thể cần điều chỉnh thêm khẩu phần hoặc biện pháp điều trị phù hợp.

Ngược lại, một bữa phụ nhỏ khi đói thật sự không tương đương với bữa cơm nhiều món ngay trước giờ ngủ. Không cần nhịn đói chỉ vì đã qua 20 hoặc 21 giờ. Thời gian ăn nên tính theo giờ ngủ chính và mức độ thoải mái của cơ thể, nhất là với người làm ca hoặc thường ngủ muộn. Nếu phải ăn tối muộn vì lịch làm việc, có thể chia bữa hợp lý như ăn phần chính sớm hơn khi có thể và để lại một phần nhẹ hơn sau ca.
Những món ăn khuya nào dễ làm mất ngủ hơn?
Nên ưu tiên những món mà bạn đã nhận thấy dễ gây khó chịu. Dưới đây là một số món ăn khuya bạn nên chú ý:
- Với người trào ngược, đồ chiên nhiều dầu, món quá cay, chocolate hoặc thực phẩm có tính acid có thể là yếu tố kích phát.
- Một phần lớn thức ăn nhanh, thịt chiên, mì cay hoặc món nhiều nước dùng sát giờ nằm có thể đi kèm nhiều chất béo, muối và lượng nước.
- Nếu thường thức giấc vì khát, đầy bụng hoặc ợ chua, nên thay đổi kích thước phần ăn và cách chế biến chứ không nên cắt bỏ hoàn toàn nhóm thực phẩm đó vào ban ngày.
Nếu đói trước giờ ngủ thì nên làm gì?
Cảm giác đói rõ rệt cũng có thể khiến người ta khó thư giãn. Khi đó, một bữa phụ nhỏ thường hợp lý hơn việc cố nhịn cho đến sáng. Có thể chọn một lượng vừa phải thực phẩm dễ dung nạp, chẳng hạn ít bánh mì, yến mạch, chuối hoặc sữa chua nếu không gây đầy bụng hay trào ngược.
Với người mắc đái tháo đường đang dùng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, kế hoạch ăn trước khi ngủ có thể cần cá thể hóa. Không nên tự bỏ bữa phụ đã được hướng dẫn hoặc tự ý thay đổi thuốc chỉ để tránh ăn khuya.
Cách xác định ăn khuya ảnh hưởng đến giấc ngủ
Nếu nghi ngờ ăn khuya gây mất ngủ, hãy theo dõi khoảng một đến hai tuần thay vì kết luận sau một đêm ngủ kém. Ghi lại giờ ăn cuối, bữa ăn lớn hay nhỏ, món và thức uống đi kèm, giờ nằm, mức độ ợ nóng hoặc đầy bụng, thời gian vào giấc và số lần thức giữa đêm.

Sau đó, có thể thử một thay đổi rõ ràng như việc đưa bữa chính sớm hơn hoặc giảm lượng ăn quá lớn ngay trước khi nằm, trong khi giữ các yếu tố khác tương đối ổn định. Nếu ngủ dễ hơn và triệu chứng tiêu hóa giảm, điều đó gợi ý lịch ăn có thể góp phần vào vấn đề; tuy nhiên, không phải bằng chứng chẩn đoán một bệnh cụ thể.
Nếu thường xuyên ợ nóng về đêm, nghẹn khi nuốt, nôn kéo dài, sụt cân không chủ ý hoặc có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, cần được đánh giá thay vì chỉ tự đổi thực đơn.
Nhận định ăn khuya gây mất ngủ có thể đúng với một số người, nhất là khi bữa ăn lớn quá gần giờ nằm, gây trào ngược, đầy bụng hoặc đi kèm caffeine. Cách điều chỉnh hiệu quả là chú ý khoảng cách từ bữa ăn đến giờ ngủ, khẩu phần, triệu chứng tiêu hóa và tính đều đặn của lịch sinh hoạt.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.

Dịch