Ngón tay lò xo: Dấu hiệu kẹt ngón và hướng điều trị

Ngón tay lò xo là tình trạng một ngón tay hoặc ngón cái bị đau, bật kêu, khó duỗi hoặc mắc kẹt ở tư thế gập. Khi cố duỗi ngón, người bệnh có thể cảm thấy ngón tay bật ra đột ngột giống như động tác nhả cò. Trong một số trường hợp nặng, ngón tay bị khóa ở tư thế cong và phải dùng tay còn lại để kéo thẳng.

Tình trạng này thường rõ hơn vào buổi sáng, sau khi ngủ dậy hoặc sau một thời gian dài không vận động bàn tay. Người bệnh có thể đau ở lòng bàn tay, ngay vùng gốc ngón bị ảnh hưởng, cảm thấy một cục nhỏ hoặc điểm đau khi ấn vào. Ngón tay lò xo có thể gặp ở một hoặc nhiều ngón và đôi khi xuất hiện ở cả hai bàn tay.

Cố vấn chuyên môn TS Dược Bùi Thị Bình – Trưởng Khoa Dược Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

• Sưng mắt cá chân: Phân biệt sưng do chấn thương hay phù chân
• Bài tập chữa đau lưng nhẹ nhàng của người Nhật
• Cứng cổ kéo dài: Nguyên nhân, cách xử lý và thói quen cần tránh

Vì sao ngón tay bị kẹt khi co duỗi?

Các ngón tay co duỗi nhờ những sợi gân nối cơ ở cẳng tay với xương ngón tay. Gân gấp chạy qua những đường hầm nhỏ được giữ bởi các vòng mô gọi là ròng rọc gân. Hệ thống này giúp gân nằm sát xương và trượt đúng hướng mỗi khi bàn tay cầm nắm.

Khi gân hoặc lớp bao quanh gân bị dày, sưng hoặc hình thành một vùng gồ nhỏ, gân không còn trượt trơn tru qua ròng rọc. Mỗi lần gập hoặc duỗi ngón tay, đoạn gân dày có thể bị mắc lại. Khi vượt qua được chỗ hẹp, ngón tay bật ra kèm tiếng kêu hoặc cảm giác giật.

Tên gọi thường dùng cho ngón tay lò xo là viêm bao gân gấp gây hẹp. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng chỉ có viêm cấp tính. Ở nhiều người, vấn đề chính là sự dày lên và thu hẹp đường trượt của gân sau một thời gian dài.

Dấu hiệu của ngón tay lò xo

Ngón tay lò xo thường tiến triển từ nhẹ đến nặng. Ban đầu, người bệnh chỉ cảm thấy đau hoặc cứng nhẹ, sau đó mới xuất hiện tiếng bật và tình trạng kẹt ngón. Dưới đây là một số dấu hiệu mà mọi người nên chú ý nhiều hơn:

Đau ở gốc ngón tay

Dấu hiệu sớm thường là đau ở lòng bàn tay, ngay vị trí tiếp giáp với gốc ngón tay. Cơn đau tăng khi cầm nắm, bóp đồ vật hoặc dùng tay làm việc nhiều. Khi ấn vào điểm đau, người bệnh có thể cảm thấy một vùng gồ nhỏ hoặc nhạy cảm.

Cứng ngón tay vào buổi sáng

Cứng ngón tay buổi sáng là biểu hiện khá thường gặp. Người bệnh có thể khó nắm hoặc duỗi bàn tay khi vừa ngủ dậy. Sau khi vận động một lúc, ngón tay có thể linh hoạt hơn, nhưng triệu chứng lại xuất hiện sau một ngày dùng tay nhiều.

Ngón tay bật kêu khi co duỗi

Khi gân bắt đầu bị mắc rõ hơn, người bệnh cảm thấy ngón tay bật, nảy hoặc phát ra tiếng tách khi duỗi. Động tác không còn diễn ra liên tục mà giống như bị giữ lại ở một điểm rồi mới bật qua.

Ngón tay bị khóa ở tư thế cong

Ở mức độ nặng hơn, ngón tay có thể bị kẹt ở tư thế gập. Người bệnh phải dùng bàn tay còn lại để kéo thẳng ngón. Việc cố duỗi có thể gây đau nhói và làm ngón tay bật ra đột ngột.

Nếu tình trạng kéo dài, ngón có thể trở nên cứng hơn, giảm khả năng duỗi hoàn toàn và ảnh hưởng đến lực cầm nắm. Đây là lý do không nên liên tục kéo giật ngón bị khóa bằng lực mạnh.

Ngón tay nào dễ bị ảnh hưởng?

Ngón tay lò xo có thể xảy ra ở bất kỳ ngón nào, kể cả ngón cái. Ngón áp út và ngón cái là những vị trí thường được ghi nhận, nhưng một người có thể bị nhiều ngón cùng lúc.

Khi xảy ra ở ngón cái, tình trạng còn được gọi là ngón cái lò xo. Người bệnh có thể đau ở gốc ngón cái, khó gập duỗi hoặc cảm thấy ngón cái bật khi cầm đồ. Triệu chứng này khác với thoái hóa khớp gốc ngón cái, vốn thường đau khi vặn, xoay hoặc kẹp đồ vật nhưng không nhất thiết gây kẹt ngón.

Những ai có nguy cơ bị ngón tay lò xo?

Không phải lúc nào cũng xác định được nguyên nhân cụ thể. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm ngón tay lò xo dễ xuất hiện hơn.

• Cầm nắm lặp lại trong công việc: Người thường xuyên bóp, kẹp, giữ dụng cụ, cắt tỉa, may vá, làm bếp hoặc sử dụng thiết bị cầm tay có thể khiến gân gấp phải hoạt động nhiều. Công việc không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng có thể làm triệu chứng xuất hiện hoặc nặng hơn.
• Tuổi trung niên trở lên: Tình trạng này thường gặp hơn ở người trên 40 tuổi. Theo thời gian, gân và bao gân có thể thay đổi độ đàn hồi, khiến quá trình trượt của gân kém thuận lợi hơn.
• Đái tháo đường: Người mắc đái tháo đường có nguy cơ gặp các vấn đề về gân và mô liên kết ở bàn tay cao hơn. Ngón tay lò xo ở nhóm này đôi khi ảnh hưởng đến nhiều ngón và có thể khó cải thiện hơn.
• Viêm khớp dạng thấp: Viêm khớp dạng thấp có thể ảnh hưởng đến bao gân và các cấu trúc quanh khớp ngón tay. Tình trạng sưng viêm kéo dài làm gân dễ bị kẹt khi vận động.
• Chấn thương hoặc phẫu thuật bàn tay: Một số trường hợp xuất hiện sau chấn thương, sau khi bàn tay phải bất động hoặc sau can thiệp tại vùng cổ tay và bàn tay. Tuy nhiên, mối liên hệ không phải lúc nào cũng rõ ràng.

Phân biệt với các bệnh ở bàn tay

Ngón tay bị đau hoặc khó vận động có thể liên quan đến nhiều tình trạng khác nhau. Điểm đặc trưng của ngón tay lò xo là sự bật kêu hoặc kẹt trong lúc co duỗi.

• Thoái hóa khớp ngón tay thường gây đau, cứng và biến dạng khớp nhưng không tạo cảm giác gân bật qua một điểm.
• Hội chứng ống cổ tay thường gây tê, châm chích ở bàn tay và các ngón, không làm một ngón bị khóa ở tư thế gập.
• Co rút cân gan tay có thể kéo một hoặc nhiều ngón cong dần nhưng thường không có tiếng bật.
• Chấn thương gân duỗi có thể làm đầu ngón không duỗi được sau va đập, khác với tình trạng lúc kẹt, lúc bật của ngón tay lò xo.

Nếu ngón tay sưng nóng đỏ, đau dữ dội sau chấn thương hoặc không thể cử động, cần thận trọng vì nguyên nhân có thể không phải ngón tay lò xo thông thường.

Làm gì khi ngón tay mới bị đau và bật kêu?

Ở giai đoạn nhẹ, giảm những hoạt động làm triệu chứng tăng có thể giúp gân bớt bị kích thích. Người bệnh nên hạn chế cầm nắm chặt, bóp dụng cụ liên tục hoặc lặp lại động tác gây kẹt ngón. Một số cách có thể áp dụng gồm:

• Chia nhỏ thời gian làm việc bằng tay.
• Tránh giữ vật nặng bằng các đầu ngón tay.
• Dùng tay cầm có kích thước lớn hơn để giảm lực bóp.
• Chườm mát ngắn nếu gốc ngón đau sau khi làm việc.
• Ngâm hoặc chườm ấm nhẹ vào buổi sáng nếu ngón bị cứng.
• Co duỗi ngón nhẹ trong tầm không bị khóa hoặc đau nhói.
• Không cố giật mạnh ngón tay đang bị kẹt.

Nẹp có thể được sử dụng để giữ ngón ở tư thế thẳng, đặc biệt vào ban đêm. Việc hạn chế co ngón liên tục giúp gân có thời gian nghỉ và có thể giảm tình trạng khóa ngón vào buổi sáng. Nẹp cần vừa tay, không siết chặt và không gây tê hoặc cản trở tuần hoàn.

Những sai lầm khiến tình trạng kẹt ngón kéo dài

Một sai lầm thường gặp là liên tục kéo giật ngón tay mỗi khi bị khóa. Động tác này có thể làm ngón duỗi được tạm thời nhưng cũng gây đau và kích thích gân nhiều hơn.

• Một số người cố bóp bóng hoặc tập lực tay mạnh với mục đích làm gân “trơn” hơn. Khi đường trượt của gân đang bị hẹp, tăng lực cầm nắm có thể khiến triệu chứng rõ hơn.
• Ngược lại, bất động ngón hoàn toàn trong thời gian dài cũng có thể làm khớp và mô mềm cứng. Việc nghỉ ngơi cần đi kèm vận động nhẹ, trừ khi người bệnh được hướng dẫn cố định trong một giai đoạn cụ thể.
• Ngón tay lò xo là tình trạng gân gấp bị mắc khi đi qua bao gân, làm ngón tay đau, bật kêu, cứng vào buổi sáng hoặc bị khóa ở tư thế gập. Ở giai đoạn nhẹ, giảm hoạt động cầm nắm, sử dụng nẹp và vận động ngón nhẹ nhàng có thể giúp cải thiện triệu chứng.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.