Dấu hiệu loạn khuẩn đường ruột và biện pháp phòng tránh

Trong đường ruột luôn có một lượng lớn vi khuẩn tồn tại, bao gồm cả loại có lợi giúp tiêu hóa thức ăn và loại có hại gây bệnh. Nhưng do chế độ ăn uống không đảm bảo hoặc dùng thuốc tây kéo dài, lượng vi khuẩn có lợi bị sụt giảm đáng kể, tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển mạnh lên. Tình trạng này được gọi là loạn khuẩn ruột. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu loạn khuẩn đường ruột giúp chủ động có biện pháp xử lý kịp thời để hệ tiêu hóa sớm trở lại trạng thái bình thường.

• Hội chứng Lynch là gì? Nguyên nhân và dấu hiệu đặc trưng
• Phân biệt men vi sinh và men tiêu hóa như thế nào?
• Rối loạn nhu động ruột: Đi ngoài thất thường và cách kiểm soát

Cố vấn chuyên môn PGS. Nguyễn Quang Duật – Trưởng khoa Tiêu hóa Bệnh viện Việt Pháp, Ủy viên Thường vụ Ban chấp hành Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam.

Loạn khuẩn ruột là tình trạng thế nào?

Loạn khuẩn ruột là hiện tượng mất cân bằng tỷ lệ vi khuẩn bên trong ống tiêu hóa. Thông thường, vi khuẩn có lợi đóng vai trò tiết ra các enzyme giúp lên men và tiêu hóa thức ăn, đồng thời tạo ra một lớp màng nhầy bảo vệ bề mặt ruột.

Khi lượng vi khuẩn có lợi sụt giảm mạnh, vi khuẩn có hại sẽ nhanh chóng chiếm chỗ. Thức ăn nạp vào dạ dày khi trôi xuống ruột sẽ không được phân giải đúng cách. Thay vào đó, vi khuẩn có hại sẽ làm lượng thức ăn này lên men thối rữa, sinh ra nhiều khí gas và các chất gây kích ứng. Tình trạng loạn khuẩn đường ruột làm gián đoạn toàn bộ quá trình tiêu hóa, khiến người bệnh luôn cảm thấy nặng nề, khó chịu và không thể hấp thu dưỡng chất từ các bữa ăn.

Những dấu hiệu loạn khuẩn đường ruột

Khi mất cân bằng vi khuẩn đường ruột, hệ tiêu hóa sẽ phát ra những dấu hiệu rõ ràng qua cảm giác ở bụng và hình thái của chất thải.

Bụng sôi ọc ọc và đầy hơi

Khi thiếu vi khuẩn có lợi, thức ăn không được phân giải hết mà bị ứ đọng lại. Các vi khuẩn có hại sẽ tấn công lượng thức ăn này và sinh ra rất nhiều khí. Lượng khí này tích tụ làm bụng căng chướng, người bệnh luôn cảm thấy nặng bụng ngay cả khi chưa ăn gì nhiều. Tiếng bụng kêu ọc ọc và nhu cầu xì hơi liên tục là cách cơ thể cố gắng đẩy bớt lượng khí thừa ra ngoài.

Chán ăn và cơ thể mệt mỏi

Vì bụng lúc nào cũng căng tức và đầy khí nên người bệnh thường không có cảm giác đói. Ăn vào thấy không ngon miệng, hay bị ợ hơi và có cảm giác thức ăn cứ nghẹn ở cổ.

Khi ruột không làm tốt nhiệm vụ tiêu hóa, cơ thể sẽ không nhận đủ chất dinh dưỡng, dẫn đến tình trạng người lờ đờ, thiếu sức sống, da dẻ xanh xao và có thể bị sụt cân nhẹ nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần.

Đi ngoài thất thường

Người có dấu hiệu loạn khuẩn đường ruột thường không đi vệ sinh đều đặn. Có những ngày sẽ bị đi ngoài phân lỏng nát nhiều lần, nhưng cũng có lúc lại bị táo bón, phân khô cứng và khó đi. Đặc biệt, hiện tượng phân sống rất hay xảy ra. Khi quan sát sẽ thấy trong phân vẫn còn lẫn mảng rau, hạt hoặc các vụn thức ăn chưa tiêu hóa hết. Phân thường có mùi chua gắt, hôi nồng nặc và đôi khi có nổi váng mỡ hoặc dịch nhầy li ti.

Tại sao đường ruột bị mất cân bằng vi khuẩn?

Có nhiều lý do khiến vi khuẩn có lợi bị tiêu diệt và vi khuẩn có hại bùng phát. Dưới đây là một số nguyên nhân chính sau:

Dùng thuốc kháng sinh

Kháng sinh có nhiệm vụ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, nhưng nó lại diệt luôn cả những vi khuẩn có lợi trong bụng. Sau một đợt uống thuốc chữa viêm họng hay cảm cúm, đường ruột gần như trống rỗng lợi khuẩn, khiến bụng dạ trở nên rất yếu và hay bị đi tiêu chảy.

Chế độ ăn kém vệ sinh

Ăn các loại đồ ăn ôi thiu, thực phẩm bẩn ở vỉa hè hoặc uống nước chưa đun sôi sẽ đưa một lượng lớn vi sinh vật có hại vào bụng. Những loại này sinh sôi rất nhanh và lấn lướt các vi khuẩn tốt, gây ra tình trạng đau bụng và rối loạn bài tiết đột ngột.

Do ăn quá nhiều đồ ngọt và dầu mỡ

Đường và chất béo là môi trường thuận lợi của các loại vi khuẩn có hại. Những người thường xuyên uống nước ngọt, trà sữa, ăn bánh kẹo hay đồ chiên rán đang trực tiếp tiếp tay cho vi khuẩn xấu phát triển. Khi vi khuẩn xấu có đủ thức ăn, chúng sẽ chiếm hết chỗ trong ruột và gây ra tình trạng đầy bụng thường xuyên.

Đường ruột bị loạn khuẩn có tự khỏi được không?

Khi thấy bụng dạ ậm ạch, nhiều người thường băn khoăn không biết cứ để tự nhiên thì ruột có tự cân bằng lại được không. Câu trả lời phụ thuộc vào mức độ nặng nhẹ và sức khỏe nền của mỗi người.

Nếu tình trạng đầy bụng, đi ngoài lỏng chỉ xuất hiện vài ngày sau một bữa ăn đồ lạ hoặc sau một đợt ốm ngắn, đường ruột hoàn toàn có khả năng hồi phục. Chỉ cần người bệnh chủ động ăn uống thanh đạm lại, ăn thức ăn mềm nhạt trong vài ngày, lớp vi khuẩn tốt sẽ từ từ sinh sôi trở lại và bụng dạ sẽ êm ái như bình thường.

Ngược lại, nếu bụng dạ cứ sôi réo, đi ngoài phân sống lợn cợn kéo dài hết tuần này sang tháng khác mà không chú ý ăn uống, tình trạng sẽ ngày càng nặng thêm. Khi lớp vi khuẩn tốt bảo vệ thành ruột bị mất đi hoàn toàn, niêm mạc ruột sẽ rất dễ bị trầy xước, sưng tấy khi thức ăn đi qua. Lúc này, từ một chứng loạn khuẩn thông thường sẽ chuyển biến thành căn bệnh tiêu hóa như bệnh viêm đại tràng mãn tính rất khó chữa dứt điểm, hễ ăn đồ lạ là lại đau bụng.

Biện pháp phòng tránh loạn khuẩn ruột tái phát

Sau khi bụng đã êm, việc duy trì một lối sống lành mạnh là cách duy nhất để ngăn ngừa tình trạng này quay trở lại.

Ăn chín uống sôi

• Luôn đảm bảo thực phẩm được nấu chín kỹ trước khi ăn.
• Hạn chế ăn uống tại những nơi không đảm bảo vệ sinh môi trường.
• Thức ăn nấu xong nên ăn ngay, nếu để trong tủ lạnh cần phải đun nóng lại thật kỹ mới được sử dụng.

Thận trọng khi dùng thuốc tây

Chỉ sử dụng thuốc kháng sinh khi thực sự cần thiết và phải theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Trong quá trình uống kháng sinh, nên kết hợp bổ sung thêm men vi sinh hoặc sữa chua để bù lại lượng vi khuẩn tốt bị thuốc tiêu diệt.

Giữ tinh thần thoải mái

Căng thẳng, lo âu kéo dài cũng làm ảnh hưởng đến sự cân bằng của vi khuẩn trong ruột. Việc ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ nhàng hàng ngày giúp máu lưu thông tốt đến hệ tiêu hóa, giúp các vi khuẩn có lợi hoạt động hiệu quả hơn.

Loạn khuẩn ruột là tình trạng mất cân bằng vi khuẩn dẫn đến các rối loạn trong tiêu hóa và đi vệ sinh hàng ngày. Nhận biết sớm các dấu hiệu loạn khuẩn đường ruột như bụng sôi, đầy hơi hay phân sống sẽ giúp mỗi người có hướng điều chỉnh kịp thời. Bằng cách ưu tiên các món ăn chín nóng, bổ sung thêm sữa chua, men vi sinh và hạn chế đồ dầu mỡ, đường ngọt, đường ruột sẽ sớm khỏe mạnh trở lại.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.