Viêm gan E là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Viêm gan E là một bệnh truyền nhiễm gây viêm và tổn thương tế bào gan do virus viêm gan E, còn gọi là virus HEV. Bệnh chủ yếu lây qua đường tiêu hóa khi con người sử dụng nước hoặc thực phẩm bị nhiễm virus. Phần lớn trường hợp mắc bệnh có thể tự hồi phục, tuy nhiên viêm gan E vẫn có khả năng gây suy gan cấp hoặc diễn biến kéo dài ở một số nhóm nguy cơ.

So với viêm gan B và viêm gan C, bệnh viêm gan E ít được nhắc đến hơn. Trên thực tế, virus HEV lưu hành tại nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt ở những nơi chưa bảo đảm nguồn nước sạch, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm.

Cố vấn chuyên môn TS. BS Nguyễn Thị Minh Thu – Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an.

• Xơ gan cổ trướng: Nguyên nhân và phương pháp điều trị
• Chỉ số GGT là gì: Nguyên nhân tăng cao và ý nghĩa chỉ số
• Đường lây viêm gan A: Dấu hiệu và cách phòng ngừa

Viêm gan E là gì?

Viêm gan E là tình trạng gan bị viêm do cơ thể nhiễm virus viêm gan E. Đây là một loại virus chứa vật liệu di truyền RNA, có khả năng xâm nhập vào tế bào gan và gây ra phản ứng viêm.

Virus HEV được đào thải ra ngoài chủ yếu qua phân của người nhiễm. Khi nguồn nước, thức ăn hoặc bàn tay bị nhiễm virus, HEV có thể đi vào cơ thể người khác qua đường miệng. Vì vậy, bệnh thường có liên quan mật thiết đến điều kiện vệ sinh, chất lượng nước uống và thói quen ăn uống.

Phần lớn các trường hợp là viêm gan E cấp tính, nghĩa là bệnh xuất hiện trong một thời gian ngắn và cơ thể có thể tự loại bỏ virus trong khoảng 2–6 tuần. Tuy nhiên, một tỷ lệ nhỏ người bệnh có thể tiến triển thành viêm gan tối cấp, gây suy gan cấp và đe dọa tính mạng.

Virus viêm gan E có những kiểu gen nào?

Virus HEV có nhiều kiểu gen khác nhau. Trong đó, các kiểu gen 1, 2, 3 và 4 là những nhóm thường gây bệnh ở người. Mỗi kiểu gen có đặc điểm dịch tễ và đường truyền nhiễm khác nhau.

Kiểu gen 1 và 2

Chủ yếu lưu hành ở người, thường lây qua nguồn nước bị nhiễm phân, đặc biệt tại những khu vực thiếu nước sạch, hệ thống xử lý chất thải chưa bảo đảm hoặc điều kiện vệ sinh còn hạn chế.

Các kiểu gen này có thể gây ra những đợt bùng phát với số lượng người mắc lớn. Nguy cơ thường tăng sau lũ lụt, thiên tai, xung đột hoặc tại những khu vực tập trung đông người nhưng thiếu điều kiện vệ sinh.

Kiểu gen 3 và 4

Có thể lưu hành ở cả người và một số loài động vật như lợn, lợn rừng hoặc hươu. Con người có thể nhiễm virus khi ăn thịt, gan hoặc nội tạng động vật sống, tái hay chưa được nấu chín hoàn toàn.

Viêm gan E lây qua đường nào?

Viêm gan E chủ yếu lây theo đường phân – miệng. Virus từ phân của người nhiễm có thể làm ô nhiễm nguồn nước, thức ăn, dụng cụ chế biến thực phẩm hoặc bàn tay. Khi người khác uống nước hoặc ăn phải thực phẩm chứa HEV, virus có thể đi vào cơ thể và gây bệnh.

Một số con đường lây truyền thường gặp gồm:

• Uống nước chưa được xử lý, chưa đun sôi hoặc không rõ nguồn gốc.
• Sử dụng đá viên được làm từ nguồn nước không bảo đảm.
• Ăn rau sống, trái cây hoặc thực phẩm bị nhiễm nguồn nước ô nhiễm.
• Ăn thịt lợn, gan lợn, thịt lợn rừng hoặc thịt hươu chưa chín kỹ.
• Ăn các loại động vật có vỏ sống hoặc chưa được chế biến hoàn toàn.
• Không rửa tay sạch sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
• Sinh sống hoặc đi đến khu vực đang có dịch viêm gan E.

Một số nghiên cứu cũng ghi nhận nguy cơ lây HEV thông qua máu và các chế phẩm máu. Tuy nhiên, con đường này ít phổ biến hơn so với lây qua thực phẩm và nguồn nước. Virus có thể truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc quá trình sinh. Đây là vấn đề cần đặc biệt chú ý vì nhiễm virus viêm gan E trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ sinh non, thai lưu, suy gan cấp và các kết cục thai sản bất lợi.

Bệnh không dễ lây qua những tiếp xúc thông thường như trò chuyện, bắt tay hoặc ngồi ăn cùng bàn nếu thực hiện vệ sinh cá nhân đúng cách. Vì vậy, không nên kỳ thị hoặc xa lánh người mắc bệnh.

Thời gian ủ bệnh viêm gan E kéo dài bao lâu?

Thời gian ủ bệnh là khoảng thời gian từ lúc virus xâm nhập vào cơ thể đến khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Đối với viêm gan E, thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ khoảng 2–10 tuần, trung bình khoảng 5–6 tuần.

Trong thời gian này, người nhiễm thường chưa có biểu hiện rõ ràng. Một số người có thể đào thải virus qua phân trước khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Do đó, nguồn lây đôi khi khó được xác định nếu người bệnh không nhớ rõ loại thức ăn, nguồn nước hoặc địa điểm đã đi qua trong nhiều tuần trước đó.

Không phải tất cả những người nhiễm HEV đều có triệu chứng. Trẻ nhỏ thường không biểu hiện bệnh hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ, không điển hình. Người trưởng thành có xu hướng xuất hiện triệu chứng rõ hơn nhưng vẫn có thể nhầm với cảm cúm, rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi thông thường.

Cách phòng ngừa viêm gan E

Phòng ngừa viêm gan E tập trung vào ba yếu tố chính: nguồn nước sạch, vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm. Đây là những biện pháp quan trọng vì bệnh thường lây qua đường tiêu hóa.

Mỗi người nên thực hiện những thói quen sau:

• Sử dụng nước uống đã đun sôi hoặc được xử lý đạt tiêu chuẩn.
• Không uống nước trực tiếp từ sông, suối, giếng hoặc nguồn nước chưa kiểm định.
• Hạn chế dùng đá viên khi không rõ nguồn nước sản xuất.
• Rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, trước khi nấu ăn và trước khi ăn.
• Rửa sạch rau củ và trái cây trước khi sử dụng.
• Tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm đã nấu chín.
• Nấu chín kỹ thịt lợn, gan lợn, thịt thú rừng và các loại nội tạng.
• Không ăn thịt, hải sản có vỏ hoặc động vật sống, tái.
• Lựa chọn cơ sở ăn uống bảo đảm điều kiện vệ sinh.
• Xử lý phân và chất thải sinh hoạt đúng cách để tránh làm ô nhiễm nguồn nước.

Khi đi đến khu vực có nguy cơ cao, nên sử dụng nước đóng chai còn nguyên nắp hoặc nước đã được đun sôi. Cần thận trọng với nước đá, rau sống, thực phẩm bán ngoài đường và những món ăn chưa được làm chín hoàn toàn.

Hiện đã có vắc xin viêm gan E được cấp phép tại một số quốc gia, nhưng loại vắc xin này chưa được triển khai rộng rãi trên toàn thế giới. Vì vậy, bảo đảm vệ sinh nguồn nước và thực phẩm vẫn là biện pháp phòng bệnh thiết thực nhất đối với cộng đồng.

Viêm gan E là bệnh viêm gan do virus HEV gây ra, chủ yếu lây qua nguồn nước và thực phẩm bị nhiễm virus. Phần lớn người có hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ mắc bệnh ở dạng cấp tính và hồi phục sau một thời gian. Tuy nhiên, bệnh không hoàn toàn lành tính vì có thể gây suy gan cấp ở phụ nữ mang thai, làm bệnh gan nền trở nên nghiêm trọng hoặc chuyển thành viêm gan mạn ở người suy giảm miễn dịch.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.