Collagen là gì? 5 tác dụng đối với sức khỏe

Collagen không chỉ quyết định đến tính đàn hồi của lớp hạ bì mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền bỉ của sụn khớp, mật độ xương và hệ thống mạch máu. Tuy nhiên, hàm lượng protein cấu trúc này không duy trì vĩnh viễn mà sẽ chịu sự thoái hóa theo thời gian và các tác nhân môi trường.

Collagen là gì, 5 tác dụng nào của collagen đem lại đối với sức khỏe. Cố vấn chuyên môn TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương, qua bài viết hôm nay sẽ giúp bạn đọc có thêm nhiều thông tin hữu ích hơn nữa.

• Uống collagen có hại gan hay không?
• Gan nhiễm mỡ độ 2 là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết
• Rối loạn mỡ máu: Nguyên nhân, hệ quả đi kèm

Tổng quan về Collagen

Collagen là một loại protein dạng sợi, chiếm khoảng 25% đến 35% tổng lượng protein trong toàn bộ cơ thể động vật có vú, bao gồm cả con người. Nó được cấu tạo từ các chuỗi acid amin xoắn lại với nhau, trong đó ba acid amin chính và chiếm tỷ lệ cao nhất là Glycine, Proline và Hydroxyproline. Cấu trúc xoắn ba tạo ra các sợi protein có độ bền kéo cực kỳ lớn, cho phép chúng chống lại các lực tác động cơ học từ bên ngoài mà không bị đứt gãy.

Collagen kết nối các tế bào và các mô lại với nhau, tạo thành hình khối và định hình cấu trúc cho các cơ quan. Được tìm thấy ở hầu hết mọi bộ phận, từ da, gân, dây chằng, sụn, màng xương cho đến giác mạc mắt và lớp nội mạc mạch máu.

Hiện nay có ít nhất 28 type Collagen khác nhau, trong đó 4 type cơ bản nhất bao gồm:

• Type I: Chiếm khoảng 90% tổng lượng protein dạng sợi trong cơ thể. Đặc trưng bởi các sợi được xếp lớp dày đặc, cung cấp độ cứng và độ đàn hồi cho cấu trúc da, gân, sụn sợi, mô liên kết và cấu trúc vi thể của xương.
• Type II: Được cấu tạo từ các sợi lỏng lẻo hơn, phân bố chủ yếu trong sụn khớp và sụn trong, làm nhiệm vụ như một lớp đệm giảm lực cho hệ xương khớp trong quá trình vận động.
• Type III: Hỗ trợ cấu trúc của các cơ quan như ruột, mạch máu và hệ thống cơ bắp. Type này thường xuất hiện song hành cùng Type I trong quá trình chữa lành vết thương.
• Type IV: Tồn tại chủ yếu dưới dạng màng rây, tham gia vào việc cấu tạo nên lớp màng đáy (lớp màng liên kết giữa biểu bì và hạ bì), đồng thời hỗ trợ chức năng lọc của màng tế bào ở thận.

Nguyên nhân collagen suy giảm

Cơ thể con người có cơ chế tự tổng hợp protein liên tục để thay thế cho các tế bào cũ đã thoái hóa. Tuy nhiên, tốc độ tổng hợp này sẽ giảm dần khi cơ thể bước qua tuổi trưởng thành.

• Quá trình lão hóa: Từ độ tuổi 25, cơ thể sẽ mất đi khoảng 1% đến 1.5% lượng protein này mỗi năm. Quá trình suy giảm collagen diễn ra nhanh hơn ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh do sự sụt giảm đột ngột của hormone Estrogen.
• Tác động tia cực tím (UV): Tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên với ánh nắng mặt trời mà không có biện pháp che chắn sẽ khiến tia UV xuyên sâu vào lớp hạ bì. Tia UV sản sinh ra các gốc tự do, kích hoạt enzyme Metalloproteinase phá vỡ trực tiếp các liên kết chéo của sợi protein, làm hỏng cấu trúc da từ sâu bên trong.
• Chế độ dinh dưỡng nhiều đường: Việc tiêu thụ lượng lớn đường tinh luyện và tinh bột chuyển hóa nhanh sẽ dẫn đến hiện tượng Glycation (đường hóa). Các phân tử đường dư thừa trong máu sẽ bám vào các sợi protein, tạo ra các sản phẩm glycation bền vững (AGEs). Quá trình này làm cho các sợi liên kết trở nên khô cứng, giòn và mất đi tính đàn hồi vốn có.
• Thói quen hút thuốc lá: Các chất độc hại trong khói thuốc lá làm co mạch máu, giảm lưu lượng máu, oxy và các dưỡng chất đi nuôi mô bì. Khói thuốc cũng cản trở trực tiếp quá trình tổng hợp protein mới, đẩy nhanh tốc độ suy giảm collagen trên toàn cơ thể.

5 tác dụng đối với sức khỏe

Việc duy trì một hàm lượng ổn định các sợi protein liên kết này mang lại những lợi ích thiết thực và đa diện đối với các hệ cơ quan. Dưới đây là 5 tác dụng nổi bật nhất:

Cải thiện độ đàn hồi da

Lớp hạ bì đóng vai trò giữ nước và duy trì thể tích cho biểu bì. Khi lượng protein này dồi dào, cấu trúc da sẽ luôn giữ được trạng thái căng mịn và có khả năng đàn hồi tốt khi bị tác động lực. Ngược lại, sự đứt gãy của mạng lưới này sẽ làm cấu trúc da bị chùng nhão, hình thành các nếp nhăn tĩnh và nếp nhăn động.

Việc bổ sung collagen có khả năng kích thích sự tăng sinh của các nguyên bào sợi, làm tăng mật độ của lớp hạ bì, từ đó phục hồi cấu trúc da và tăng cường khả năng hydrat hóa (giữ ẩm) trên bề mặt da.

Duy trì ổn định sụn khớp

Thành phần chính cấu tạo nên sụn khớp chính là Collagen Type II. Khi hàm lượng chất này thoái hóa theo thời gian, lớp sụn sẽ dần bị bào mòn, mỏng đi và thô ráp. Tình trạng này là cơ chế bệnh sinh chính dẫn đến bệnh lý thoái hóa khớp, gây ra các cơn đau nhức, cứng khớp và làm giảm biên độ vận động.

Cung cấp đủ lượng Collagen Type II sẽ thúc đẩy quá trình tái tạo mô sụn, kích thích sự tổng hợp của các tế bào sụn (Chondrocytes), từ đó làm giảm các phản ứng viêm cục bộ và cải thiện đáng kể các triệu chứng đau ở người mắc bệnh lý cơ xương khớp.

Tăng cường khối lượng cơ bắp

Khoảng 1% đến 10% mô cơ được cấu thành trực tiếp từ các sợi protein liên kết. Ở những người lớn tuổi, tình trạng thiểu cơ (Sarcopenia) xảy ra khi khối lượng cơ bắp mất đi nhanh chóng. Việc bổ sung collagen kết hợp cùng chế độ tập luyện kháng lực sẽ cung cấp lượng lớn axit amin Glycine và Arginine.

Đây là hai tiền chất quan trọng để cơ thể tổng hợp Creatine, một hợp chất cung cấp năng lượng trực tiếp cho quá trình hoạt động của cơ bắp, hỗ trợ tăng sinh khối lượng cơ và phục hồi các vi chấn thương sau khi vận động.

Hỗ trợ ngăn ngừa loãng xương

Cấu trúc vi thể của xương là một mạng lưới mô liên kết vững chắc chủ yếu là Collagen Type I, sau đó Canxi và các khoáng chất khác mới bám vào mạng lưới này để tạo độ cứng. Nếu mạng lưới protein này bị thoái hóa, xương sẽ mất đi lớp khung neo giữ khoáng chất, dẫn đến tình trạng xốp xương, mật độ xương giảm thấp và tăng nguy cơ gãy xương (đặc biệt là gãy cổ xương đùi ở người già).

Bảo vệ cấu trúc mạch máu

Hệ tuần hoàn bao gồm các động mạch và tĩnh mạch chịu trách nhiệm vận chuyển máu từ tim đến các cơ quan. Để chịu được áp lực bơm máu liên tục từ tim, thành mạch máu cần có độ đàn hồi và tính bền vững sinh học rất cao. Collagen chính là vật liệu kiến tạo nên các thành mạch máu này.

Khi hiện tượng suy giảm collagen xảy ra nghiêm trọng ở hệ tuần hoàn, các động mạch sẽ trở nên suy yếu, cứng lại và mất đi sự linh hoạt. Tình trạng này làm tăng nguy cơ hình thành các mảng xơ vữa động mạch, dẫn đến hẹp lòng mạch và là tiền đề của các biến chứng tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hay tai biến mạch máu não.

Sự hao hụt collagen là một quá trình diễn tiến tự nhiên, việc chủ động xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu acid amin, bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân oxy hóa và áp dụng các phương pháp bổ sung collagen thủy phân đúng cách là chiến lược chăm sóc sức khỏe khoa học và bền vững nhất.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.