Thoái hóa đốt sống cổ là tình trạng các đốt sống, đĩa đệm, khớp nhỏ và mô quanh cột sống cổ bị thay đổi theo thời gian. Tình trạng này thường gặp ở người trung niên, cao tuổi, nhưng cũng xuất hiện nhiều ở người trẻ do thói quen cúi đầu dùng điện thoại, ngồi máy tính lâu. Vậy có những dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ nào mà người bệnh nên chú ý.
Một số trường hợp, thoái hóa đốt sống cổ có thể đi kèm tê bì tay, châm chích, yếu lực cầm nắm nếu rễ thần kinh cổ bị kích thích. Dễ nhầm với mỏi cổ do ngồi lâu, ngủ sai tư thế hoặc làm việc quá sức. Chỉ đến khi cơn đau lặp lại nhiều lần, lan xuống vai tay hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh mới bắt đầu chú ý hơn
Cố vấn chuyên môn Dược phẩm Tuệ Tĩnh, TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương – Chủ nhiệm khoa Lão Bệnh viện Y học cổ truyền Quân đội Trung Ương.
- Vì sao béo phì làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối
- Ngón tay lò xo: Dấu hiệu kẹt ngón và hướng điều trị
- Bài tập chữa đau lưng nhẹ nhàng của người Nhật
Dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ
Ở giai đoạn đầu, biểu hiện thoái hóa thường không rõ ràng. Người bệnh có thể chỉ thấy cổ hơi mỏi sau khi làm việc lâu hoặc ngủ dậy thấy cổ cứng hơn bình thường. Vì các triệu chứng này khá phổ biến trong đời sống hằng ngày nên dễ bị bỏ qua.
Đau cổ âm ỉ, tái phát nhiều lần
Cơn đau thường không quá dữ dội nhưng kéo dài âm ỉ. Đau có thể tăng sau khi cúi đầu làm việc, ngồi máy tính lâu, lái xe đường dài hoặc dùng điện thoại nhiều. Khi nghỉ ngơi, cảm giác đau có thể giảm, nhưng sau đó lại tái phát nếu cổ tiếp tục chịu tải sai tư thế.
Cứng cổ, khó xoay đầu linh hoạt
Một trong những dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ dễ nhận thấy là cổ kém linh hoạt hơn trước. Người bệnh có thể khó quay đầu sang hai bên, khó ngửa cổ hoặc cảm thấy cổ bị khựng khi xoay. Buổi sáng sau khi ngủ dậy, tình trạng cứng cổ có thể rõ hơn.
Đau mỏi cổ vai gáy
Cơn đau không chỉ nằm ở cổ mà còn lan xuống vai, gáy, bả vai hoặc phần lưng trên. Người bệnh có thể cảm thấy vai nặng, cơ vùng gáy căng cứng, ngồi làm việc lâu thì càng mỏi. Đây là lý do nhiều người nhầm thoái hóa cổ với đau mỏi vai gáy thông thường.

Tiếng lạo xạo khi xoay cổ
Một số người nghe hoặc cảm nhận tiếng lục cục, lạo xạo nhẹ khi xoay cổ. Tiếng kêu không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu đi kèm đau, cứng cổ hoặc giảm tầm vận động, cần chú ý đến sự thay đổi ở khớp và đĩa đệm vùng cổ.
Đau cổ lan xuống tay khác với đau cơ thông thường ở chỗ cơn đau thường đi theo một đường rõ hơn. Nếu chỉ đau cơ, cảm giác thường nằm ở vùng cổ vai gáy và tăng khi ấn vào cơ căng. Nếu có tê tay, yếu tay hoặc châm chích, dây thần kinh cổ có thể đang bị kích thích.
Vì sao dấu hiệu thoái hóa cổ dễ bị nhầm với mỏi cổ?
Thoái hóa cột sống cổ không phải lúc nào cũng gây đau liên tục. Có những ngày người bệnh gần như bình thường, nhưng khi làm việc nhiều, tư thế ngủ không đúng hoặc căng thẳng, cơn đau lại xuất hiện. Sự thay đổi thất thường này khiến nhiều người chủ quan.
Mỏi cổ thông thường thường xuất hiện sau một hoạt động cụ thể, chẳng hạn ngồi lâu, nằm gối cao hoặc cúi điện thoại. Khi nghỉ ngơi, thay đổi tư thế hoặc chườm ấm, cơn đau thường giảm nhanh. Trong khi đó, dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ có xu hướng tái phát nhiều lần, cổ giảm linh hoạt dần và có thể kèm đau lan xuống vai tay.
Một điểm dễ nhầm khác là phim chụp có thể ghi nhận thoái hóa, gai đốt sống cổ hoặc hẹp khe đĩa đệm nhưng triệu chứng thực tế lại khác nhau ở từng người. Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào kết quả hình ảnh rồi lo lắng quá mức. Điều quan trọng hơn là theo dõi mức độ đau, khả năng xoay cổ, cảm giác ở tay và ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Thói quen làm thoái hóa đốt sống cổ nặng hơn
Các dấu hiệu thoái hóa thường rõ hơn khi cổ phải chịu áp lực lặp lại. Nhiều thói quen tưởng nhỏ nhưng nếu kéo dài mỗi ngày sẽ khiến vùng cổ khó phục hồi. Một số thói quen nên chú ý gồm:
- Cúi đầu dùng điện thoại trong thời gian dài.
- Đặt màn hình máy tính thấp hơn tầm mắt.
- Ngồi gù lưng, đầu đưa ra trước khi làm việc.
- Nằm gối quá cao khiến cổ bị gập suốt đêm.
- Mang túi nặng lệch một bên vai.
- Tự bẻ cổ mạnh khi thấy cứng cổ.
- Ít vận động vùng cổ, vai và lưng trên.
- Làm việc liên tục nhiều giờ không nghỉ giữa chừng.
Trong đó, tư thế đầu đưa ra trước là lỗi rất phổ biến. Khi đầu không nằm trên trục tự nhiên của cổ, cơ gáy phải hoạt động nhiều hơn để giữ đầu. Lâu ngày, vùng cổ vai gáy dễ căng, đau và làm các triệu chứng thoái hóa bộc lộ rõ hơn.
Cách theo dõi đơn giản thoái hóa
Theo dõi triệu chứng giúp người bệnh biết cơn đau đang thuộc nhóm mỏi cơ thông thường hay có xu hướng liên quan đến thoái hóa và kích thích thần kinh. Không cần ghi chép quá phức tạp, chỉ cần quan sát một số điểm chính. Có thể tự theo dõi:
- Cơn đau xuất hiện khi cúi, ngửa hay xoay cổ?
- Đau chỉ ở cổ vai gáy hay lan xuống tay?
- Có tê bì, châm chích hoặc yếu tay không?
- Cứng cổ kéo dài bao lâu sau khi ngủ dậy?
- Làm việc bao lâu thì đau bắt đầu tăng?
- Thay đổi gối, tư thế, vận động nhẹ có giúp giảm đau không?
Nếu dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ chỉ ở mức đau mỏi nhẹ, người bệnh có thể bắt đầu bằng điều chỉnh tư thế và tăng vận động nhẹ. Nếu đau lan xuống tay, tê tay tăng, yếu tay hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, nên được kiểm tra để xác định nguyên nhân cụ thể hơn.
Hướng chăm sóc khi có dấu hiệu thoái hóa cổ
Khi xuất hiện dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ, biện pháp cải thiện là giảm áp lực lên cổ, duy trì độ linh hoạt và hạn chế kích thích lên dây thần kinh. Không nên bất động cổ quá lâu nếu chỉ đau mỏi thông thường, vì ít vận động có thể làm cổ cứng hơn.

Người làm việc máy tính nên đưa màn hình ngang tầm mắt, giữ vai thả lỏng, lưng có điểm tựa và nghỉ ngắn sau mỗi khoảng thời gian làm việc. Khi dùng điện thoại, nên nâng máy cao hơn thay vì cúi đầu xuống. Các động tác nhẹ như thu cằm, xoay vai, nghiêng cổ chậm, ép bả vai về sau có thể giúp vùng cổ vai linh hoạt hơn. Không nên xoay cổ nhanh, bẻ cổ mạnh hoặc kéo giãn quá mức khi đang đau lan xuống tay.
Dấu hiệu thoái hóa đốt sống cổ thường bắt đầu bằng đau cổ âm ỉ, cứng cổ, đau mỏi cổ vai gáy, khó xoay đầu hoặc tiếng lạo xạo khi vận động cổ. Khi rễ thần kinh bị kích thích, cơn đau có thể lan xuống vai tay, kèm tê bì, châm chích hoặc yếu lực cầm nắm. Nhận biết sớm các biểu hiện này giúp người bệnh điều chỉnh thói quen sinh hoạt trước khi tình trạng ảnh hưởng nhiều đến công việc và giấc ngủ.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.

Dịch