Ngứa da về đêm gây mất ngủ? Nguyên nhân là gì?

Ban ngày, cảm giác ngứa có thể chỉ xuất hiện thoáng qua, nhưng khi nằm xuống, nhiều người lại thấy da ngứa rõ hơn và khó ngừng gãi. Cơn ngứa có thể tập trung ở tay, chân, lưng, da đầu hoặc lan ra nhiều vùng, khiến người bệnh khó chợp mắt và thức giấc nhiều lần. Tình trạng ngứa da về đêm thường liên quan đến da khô, bệnh da, nhiệt độ phòng, chất liệu quần áo hoặc tác nhân trong môi trường ngủ.

Cố vấn chuyên môn Dược phẩm Tuệ Tĩnh, TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương – Chủ nhiệm khoa Lão Bệnh viện Y học cổ truyền Quân đội Trung Ương.

• Tư thế ngủ giảm ngáy: Nằm như nào để dễ thở và ngủ ngon?
• Chuột rút khi ngủ: Nguyên nhân và cách giảm tái phát
• PSQI là gì? Cách đánh giá chất lượng giấc ngủ

Vì sao ngứa da về đêm?

Khi không còn bận rộn với công việc, sự chú ý tập trung nhiều hơn vào cảm giác trên da nên cơn ngứa trở nên rõ ràng. Nhiệt độ cơ thể và nhiệt độ da cũng thay đổi theo nhịp ngày đêm, trong khi da dễ mất nước hơn nếu phòng nóng, điều hòa khô hoặc chăn quá dày.

Ban đêm, da tiếp xúc lâu với chăn ga, quần áo ngủ và chất giặt tẩy còn lưu trên vải. Nếu da đang khô hoặc nhạy cảm, ma sát và nhiệt tích tụ dễ làm cảm giác ngứa tăng lên. Với các bệnh da như viêm da cơ địa, vảy nến, mề đay hoặc sẩn ngứa, triệu chứng cũng có thể rõ hơn khi về đêm. Nếu lặp lại nhiều đêm, cơn ngứa dễ làm người bệnh mệt mỏi và khó tập trung vào ngày hôm sau.

Ngứa da về đêm thường do đâu?

Nguyên nhân gây ngứa rất đa dạng. Vị trí ngứa, dạng tổn thương và thời điểm xuất hiện là những thông tin quan trọng.

Da khô và hàng rào bảo vệ da suy yếu

Da khô là nguyên nhân thường gặp, nhất là ở người lớn tuổi, người tắm nước nóng lâu, dùng xà phòng mạnh hoặc ở phòng điều hòa nhiều giờ. Da có thể căng, bong vảy nhỏ, sần và ngứa nhưng không nhất thiết có ban đỏ rõ. Khi về đêm, nhiệt từ chăn và không khí khô làm cảm giác khó chịu tăng lên.

Các bệnh da gây ngứa

Viêm da cơ địa thường gây khô, đỏ, ngứa và tái phát theo từng đợt. Vảy nến tạo các mảng da dày có vảy; mề đay thường có các nốt hoặc mảng phù nổi lên rồi thay đổi vị trí. Nấm da, viêm da tiếp xúc và nhiều bệnh khác cũng có thể gây ngứa.

Nếu ban đỏ tái diễn, lan rộng hoặc không cải thiện với chăm sóc thông thường, cần được đánh giá để chọn cách điều trị đúng.

Dị ứng hoặc kích ứng

Sữa tắm, nước hoa, kem dưỡng, bột giặt, nước xả vải và chất liệu quần áo đều có thể làm da kích ứng. Cơn ngứa thường xuất hiện ở vùng tiếp xúc nhiều như cổ, nách, thắt lưng, lưng hoặc chân. Nếu ngứa bắt đầu sau khi đổi sản phẩm chăm sóc, quần áo hoặc chất giặt tẩy, nên ngừng sản phẩm mới và theo dõi.

Thuốc và vấn đề sức khỏe

Một số thuốc có thể gây ngứa hoặc phát ban. Ít gặp hơn, ngứa toàn thân không rõ ban có thể liên quan đến bệnh gan, thận, tuyến giáp, thiếu sắt hoặc các vấn đề khác. Không nên tự suy đoán từ một triệu chứng, nhưng cần lưu ý nếu ngứa kéo dài, lan rộng và không giải thích được bằng tình trạng da.

Côn trùng và ký sinh trùng

Muỗi, rệp giường, bọ chét hoặc ghẻ có thể gây ngứa da về đêm. Ghẻ thường gây ngứa dữ dội, có thể xuất hiện ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, quanh thắt lưng hoặc vùng sinh dục; người sống cùng cũng có thể ngứa. Rệp giường thường để lại các nốt thành cụm hoặc thành hàng trên vùng da hở khi ngủ.

Trong trường hợp nghi ngờ côn trùng hoặc ký sinh trùng, chỉ bôi kem giảm ngứa sẽ không giải quyết được nguồn gây bệnh. Cần xử lý môi trường, đồ dùng và điều trị đúng cho người bị ảnh hưởng.

Cơn ngứa ảnh hưởng đến da và giấc ngủ ra sao?

Gãi tạo cảm giác dễ chịu trong thời gian ngắn nhưng đồng thời làm da tổn thương. Móng tay có thể gây xước, chảy máu hoặc làm vùng da đang viêm dày và sẫm màu hơn. Khi hàng rào da bị phá vỡ, vi khuẩn dễ xâm nhập, làm xuất hiện đau, sưng, rỉ dịch hoặc đóng vảy vàng.

Trong lúc ngủ, nhiều người gãi mà không nhận biết và sáng dậy thấy vết xước mới hoặc vùng da đau rát hơn. Cơn ngứa và hành động gãi liên tục làm giấc ngủ nông, khiến cơ thể không được phục hồi đầy đủ.

Thiếu ngủ kéo dài còn làm tâm trạng và khả năng tập trung giảm xuống. Với trẻ em, ngứa do bệnh da có thể khiến trẻ quấy khóc, khó học và cả gia đình mất ngủ. Vì vậy, mục tiêu chăm sóc không chỉ là làm dịu da trong vài phút mà còn phải hạn chế gãi và xử lý đúng nguyên nhân.

Cách chăm sóc da để giảm ngứa ban đêm

Chăm sóc đúng giúp giảm kích ứng và hỗ trợ da phục hồi. Các biện pháp tại nhà phù hợp hơn với ngứa nhẹ, chưa có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc bệnh da cần thuốc đặc hiệu.

Tắm nhanh nước ấm

Nước quá nóng làm mất lớp dầu tự nhiên và khiến da khô hơn. Nên tắm trong thời gian ngắn, dùng nước ấm vừa phải và tránh chà xát bằng khăn thô. Sữa tắm nên dịu nhẹ, không hương liệu và chỉ dùng ở những vùng cần làm sạch. Sau khi tắm, dùng khăn mềm thấm nhẹ. Khi da còn hơi ẩm, thoa kem hoặc thuốc mỡ dưỡng ẩm để giữ nước trong da.

Dưỡng ẩm da

Kem hoặc thuốc mỡ thường giữ ẩm tốt hơn lotion lỏng đối với da rất khô. Nên chọn sản phẩm không hương liệu, ít thành phần và phù hợp với da nhạy cảm. Những vùng khô nhiều có thể cần bôi lại trong ngày cũng hạn chế tình trạng ngứa da về đêm.

Không nên tự phối hợp nhiều loại kem chống ngứa, tinh dầu hoặc thuốc bôi có corticoid khi chưa biết nguyên nhân. Một số sản phẩm có thể làm da kích ứng hoặc che lấp triệu chứng.

Giữ phòng mát và chọn vải thoáng

Phòng quá nóng, chăn dày và quần áo bó sát làm da đổ mồ hôi, tăng ma sát và ngứa. Nên giữ phòng mát vừa phải, mặc quần áo ngủ rộng bằng vải mềm, thoáng như cotton. Chăn ga nên được giặt định kỳ bằng sản phẩm không hương liệu và xả kỹ.

Giảm tổn thương do gãi

Khi ngứa da về đêm, có thể áp khăn mát lên vùng da trong vài phút hoặc vỗ nhẹ thay vì cào bằng móng tay. Cắt móng ngắn và giữ móng sạch giúp giảm trầy xước nếu vô tình gãi khi ngủ. Với trẻ nhỏ hoặc người gãi nhiều, quần áo mềm che vùng tổn thương có thể hạn chế xước da, nhưng không nên quấn quá kín.

Theo dõi yếu tố làm ngứa tăng

Ghi lại thời điểm ngứa, vị trí, sản phẩm mới, thuốc đang dùng và tình trạng của người sống cùng có thể giúp tìm manh mối.

Ngứa tăng khi nằm xuống có thể bắt đầu từ da khô, sản phẩm gây kích ứng, bệnh da hoặc tác nhân trong chăn ga và môi trường sống. Khi cơn ngứa làm người bệnh gãi đến trầy da và tỉnh giấc, cả hàng rào bảo vệ da lẫn chất lượng ngủ đều bị ảnh hưởng. Nếu triệu chứng kéo dài, lan rộng hoặc kèm dấu hiệu bất thường, việc xác định đúng nguyên nhân sẽ an toàn và hiệu quả hơn so với liên tục thử các loại kem bôi khác nhau.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.