5 dấu hiệu ở khớp gối mà bạn nên biết?

Khớp gối chịu trách nhiệm nâng đỡ gần như toàn bộ trọng lượng của phần thân trên và duy trì hoạt động di chuyển hàng ngày như đi bộ, chạy nhảy hay leo cầu thang. Vì phải cử động liên tục và chịu áp lực lớn, khớp gối rất dễ bị tổn thương và hao mòn theo thời gian. Những dấu hiệu ở khớp gối nào mà bạn nên biết?

Mời bạn đọc cùng cố vấn TS YHCT Đỗ Minh Hiền đi sâu hơn vào bài viết hôm nay để có thêm những thông tin chi tiết hơn về 5 dấu hiệu ở khớp gối mà bạn không nên bỏ qua

• Đau khớp háng là bệnh gì? Khi nào cần đi khám?
• Viêm bao hoạt dịch: Nguyên nhân đau sưng quanh khớp
• Viêm gân Achilles là gì và dấu hiệu dễ nhận biết

Đau nhức khi vận động hoặc thay đổi tư thế

Đối với khớp gối, những cơn đau ở giai đoạn sớm thường không xuất hiện liên tục mà chỉ xảy ra khi khớp phải chịu áp lực. Cơn đau nhói hoặc ê ẩm khi thực hiện các động tác như đứng lên sau một khoảng thời gian ngồi lâu, bước lên xuống cầu thang, hoặc khi cố gắng ngồi xổm.

Nguyên nhân do sự mòn lớp sụn khớp. Qua thời gian dài do làm việc nặng nhọc, lớp sụn khớp này dần bị bào mòn, mỏng đi và trở nên sần sùi. Khi vận động, hai đầu xương không còn lớp đệm bảo vệ sẽ cọ xát trực tiếp vào nhau. Sự cọ xát này kích thích các đầu dây thần kinh nằm dưới lớp sụn, tạo ra cảm giác đau nhức. Cơn đau thường có xu hướng giảm đi khi nằm nghỉ ngơi và ngồi thư giãn.

Tình trạng sưng tấy và nóng đỏ

Khi khớp gối bị cọ xát quá nhiều do lớp sụn bị mỏng đi, hoặc khi phải chịu một lực tác động vật lý mạnh, màng hoạt dịch sẽ bị kích thích và xảy ra phản ứng viêm. Để phản ứng lại tình trạng viêm này, cơ thể sẽ tự động tăng cường sản xuất lượng dịch bôi trơn nhiều hơn mức bình thường với mục đích bảo vệ khớp.

Tuy nhiên, lượng dịch dư thừa này không có chỗ thoát ra ngoài, chúng sẽ tích tụ lại bên trong không gian hẹp của khớp gối. Kết quả là đầu gối bị sưng to lên, trông có vẻ căng bóng và lớn hơn rõ rệt so với bên đầu gối còn lại.

Đồng thời, quá trình viêm cũng làm cho các mạch máu nhỏ ở khu vực này giãn nở rộng ra để đưa thêm máu đến mô tổn thương. Vùng da quanh đầu gối trở nên ửng đỏ và khi chạm tay vào thì nhiệt độ ở vùng đầu gối sưng tấy nóng hơn hẳn so với các vùng da khác trên cơ thể.

Tiếng kêu lạo xạo, lục cục khớp

Nhiều người nghe thấy tiếng khớp lạo xạo, lục cục hoặc răng rắc mỗi khi đứng lên, ngồi xuống hoặc duỗi thẳng chân. Nếu tiếng kêu này chỉ thỉnh thoảng mới xuất hiện và không đi kèm với cảm giác đau đớn, đó có thể là lượng bọt khí bị kẹt bên trong dịch khớp thoát ra ngoài.

Tuy nhiên, nếu tiếng kêu xuất hiện thường xuyên, đều đặn mỗi khi cử động và kèm theo cảm giác ê ẩm, cho thấy bề mặt sụn đang bị tổn thương nghiêm trọng. Khi lớp sụn bị thoái hóa, chúng bong tróc và tạo ra những bề mặt thô ráp, lồi lõm. Sự chuyển động của các bề mặt thô ráp này trượt lên nhau sẽ tạo ra âm thanh lạo xạo giống như tiếng cọ xát của hai tờ giấy nhám.

Cứng khớp vào buổi sáng

Cứng khớp là dấu hiệu đầu gối bị co cứng lại, rất khó để duỗi thẳng hoặc gập cong chân như bình thường. Đặc biệt sau khi thức dậy buổi sáng hoặc ngồi bất động ở một tư thế trong nhiều giờ liền. Phải mất một khoảng thời gian xoa bóp hoặc vận động nhẹ nhàng thì đầu gối mới mềm ra và đi lại được bình thường.

Ngồi hay nằm ngủ lâu  khiến cho quá trình tuần hoàn máu qua khớp diễn ra chậm hơn. Kết hợp giữa dịch khớp đặc quánh và các mô cơ xung quanh bị thiếu máu tạm thời sẽ làm đầu gối bị cứng lại.

Nếu hiện tượng cứng khớp chỉ kéo dài khoảng 10 đến 15 phút rồi hết, đó là diễn biến sinh lý bình thường do tuổi tác. Nhưng nếu tình trạng cứng khớp kéo dài trên 30 phút mỗi sáng, đây là dấu hiệu ở khớp gối đang bị tổn thương và viêm nhiễm bên trong.

Khớp gối lỏng, mất thăng bằng

Thói quen mang vác nặng sai tư thế, đi giày cao gót thường xuyên hoặc cơ thể thừa cân làm cho các dây chằng quanh đầu gối bị kéo giãn liên tục. Khi dây chằng bị giãn quá mức, chúng mất đi độ đàn hồi và không còn giữ chặt được các khớp xương với nhau.

Người ít vận động, các bó cơ ở vùng đùi trước và đùi sau sẽ dần bị teo nhỏ và yếu đi. Nhóm cơ đùi vốn đóng vai trò như một chiếc nẹp tự nhiên bảo vệ đầu gối. Lúc này, toàn bộ áp lực di chuyển sẽ dồn thẳng vào các dây chằng và sụn khớp đang bị lỏng lẻo, tạo ra cảm giác đầu gối bị trượt ra ngoài, mất thăng bằng và rất dễ bị té ngã.

Các biện pháp cải thiện đau nhức khớp gối

Khi nhận diện được các dấu hiệu cần chú ý cho khớp gối thì việc thay đổi thói quen sinh hoạt là cách tốt nhất để giảm tải áp lực và khôi phục lại chức năng của hệ thống vận động.

Kiểm soát trọng lượng cơ thể

Khi đi bộ trên mặt phẳng, mỗi một bước đi đầu gối phải chịu một lực ép bằng khoảng 1.5 lần trọng lượng cơ thể. Khi lên hoặc xuống cầu thang, lực ép này tăng lên gấp 3 đến 4 lần.

Nếu dư thừa 1kg cân nặng, hai đầu gối của bạn sẽ phải gánh thêm khoảng 3 đến 4 kg áp lực mỗi khi bước đi. Lực ép liên tục này là nguyên nhân chính làm mòn sụn khớp. Do đó, việc duy trì một chế độ giảm bớt mỡ thừa là biện pháp hiệu quả nhất, giúp giảm nhanh các triệu chứng đau nhức và sưng tấy.

Lựa chọn vận động phù hợp

Việc bất động kéo dài sẽ làm cho dịch khớp ngày càng đặc lại, sụn khớp không được nuôi dưỡng và các cơ bắp vùng đùi sẽ teo đi nhanh chóng. Cách làm đúng là chuyển sang các hình thức vận động nhẹ nhàng, không tạo ra lực va đập mạnh lên khớp.

Các bộ môn như bơi lội, đạp xe đạp hoặc đi bộ chậm trên mặt phẳng rất tốt cho người có vấn đề về gối. Khi bơi lội hoặc đạp xe, trọng lượng cơ thể đã được nước hoặc yên xe nâng đỡ, khớp gối chỉ cần thực hiện các chuyển động co duỗi để làm trơn tru ổ khớp.

Các bài tập này giúp bơm máu mang theo oxy và chất dinh dưỡng đến nuôi sụn khớp, đồng thời làm săn chắc nhóm cơ đùi, từ đó tạo ra sự hỗ trợ vững chắc cho đầu gối khi bạn đi lại trên mặt đất.

Thay đổi tư thế sinh hoạt hàng ngày

• Hạn chế tối đa việc ngồi xổm để giặt giũ, nhặt đồ vật hay dọn dẹp nhà cửa. Khi ngồi xổm, đầu gối bị gập lại hết cỡ, bề mặt sụn phía trước đầu gối bị ép chặt vào nhau với một lực khổng lồ.
• Thói quen ngồi vắt chéo chân hay ngồi khoanh chân trên ghế cũng làm sai lệch trục của khớp, kéo căng các dây chằng một bên và làm chùng dây chằng bên còn lại.
• Sử dụng ghế có chiều cao vừa phải sao cho hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, đầu gối vuông góc.
• Nếu công việc đòi hỏi phải đứng lâu, hãy cố gắng chuyển trọng lượng từ chân này sang chân kia thường xuyên, hoặc đặt một chiếc bục nhỏ để thay phiên kê một chân lên, giúp giảm bớt sự căng thẳng liên tục cho khớp gối.

Các dấu hiệu ở khớp gối như đau nhức khi thay đổi tư thế, sưng đỏ, phát ra tiếng kêu lạo xạo, cứng khớp buổi sáng hay cảm giác lỏng lẻo đều thể hiện tình trạng suy yếu của hệ thống sụn và dây chằng. Chỉ bằng việc điều chỉnh lại mức cân nặng hợp lý, lựa chọn các môn thể thao nhẹ nhàng và từ bỏ các tư thế ngồi sai lệch, bạn hoàn toàn có thể làm chậm quá trình thoái hóa, bảo vệ cấu trúc ổ khớp và duy trì một đôi chân linh hoạt, dẻo dai.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.