Ngủ ngáy là gì? Nguyên nhân, ảnh hưởng và cách cải thiện

Nhiều người cho rằng ngủ ngáy chỉ là thói quen gây phiền cho người nằm cạnh. Thực tế, có trường hợp ngáy chỉ xuất hiện thoáng qua khi mệt mỏi, nghẹt mũi hoặc uống rượu bia. Nhưng nếu tình trạng này kéo dài, tiếng ngáy lớn, kèm khó thở hoặc mệt mỏi ban ngày, người bệnh không nên xem nhẹ. Tìm hiểu rõ thông tin về ngủ ngáy giúp người mắc có thể tự điều chỉnh tại nhà và khi nào cần thăm khám.

Cố vấn chuyên môn Dược phẩm Tuệ Tĩnh, TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương – Chủ nhiệm khoa Lão Bệnh viện Y học cổ truyền Quân đội Trung Ương.

• Thang điểm mất ngủ ISI là gì? Cách tính và đọc kết quả
• Chuột rút khi ngủ: Nguyên nhân và cách giảm tái phát
• PSQI là gì? Cách đánh giá chất lượng giấc ngủ

Ngủ ngáy là gì?

 

 là tình trạng phát ra âm thanh trong lúc ngủ do đường thở trên bị hẹp lại một phần. Khi không khí đi qua vùng hẹp, các mô mềm như lưỡi gà, khẩu cái mềm, thành họng hoặc mô quanh đường thở rung lên và tạo thành tiếng ngáy.

Âm thanh này có thể nhỏ, ngắt quãng hoặc lớn đến mức làm người bên cạnh mất ngủ. Một số người không biết mình ngáy cho đến khi được người thân nhắc lại. Cũng có người thức dậy với cảm giác khô miệng, đau rát họng, mệt mỏi dù đã ngủ đủ giờ.

Ngủ ngáy không phải lúc nào cũng là bệnh nguy hiểm. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu cho thấy luồng khí khi ngủ không đi qua đường thở một cách thuận lợi.

Vì sao nhiều người bị ngủ phát tiếng ngáy?

Có nhiều nguyên nhân khiến một người bị ngủ ngáy. Dưới đây là một số nguyên nhân khiến nhiều người mắc phải:

• Tư thế nằm ngủ. Khi nằm ngửa, lưỡi và mô mềm vùng họng dễ tụt nhẹ về sau, làm đường thở hẹp hơn. Vì vậy, người vốn dễ ngáy thường phát ra tiếng rõ hơn khi ngủ ở tư thế này.
• Thừa cân: Khi mô mỡ tích tụ quanh vùng cổ và đường thở, không gian hô hấp có thể bị thu hẹp, khiến luồng khí lưu thông khó khăn hơn trong lúc ngủ. Đây là lý do nhiều người tăng cân bắt đầu ngáy nhiều hơn trước.
• Nghẹt mũi, viêm mũi: Hay viêm xoang hoặc cảm lạnh cũng có thể làm tiếng ngáy xuất hiện. Khi mũi bị tắc, người bệnh dễ chuyển sang thở bằng miệng. Luồng khí đi qua họng lúc này có thể làm mô mềm rung mạnh hơn.
• Rượu bia, thuốc an thần: Hoặc tình trạng quá mệt mỏi cũng làm cơ vùng họng thư giãn nhiều hơn. Khi cơ quá mềm, đường thở dễ bị hẹp lại trong giấc ngủ. Ngoài ra, hút thuốc lá có thể gây kích ứng niêm mạc đường thở, làm tăng viêm, phù nề và góp phần khiến tiếng ngáy nặng hơn.

Một số trường hợp liên quan đến cấu trúc cơ thể như vách ngăn mũi lệch, amidan lớn, lưỡi gà dài, hàm nhỏ hoặc cổ ngắn. Những yếu tố này khiến đường thở vốn đã hẹp, dễ tạo âm thanh khi ngủ.

Ngủ ngáy có nguy hiểm không?

Ngủ ngáy có nguy hiểm không là câu hỏi rất nhiều người quan tâm. Nếu chỉ ngáy nhẹ, thỉnh thoảng xuất hiện khi bị cảm, mệt hoặc sau khi dùng rượu bia, tình trạng này thường không quá nghiêm trọng. Khi yếu tố kích thích được loại bỏ, tiếng ngáy có thể giảm dần.

Tuy nhiên, ngủ ngáy kéo dài không nên bị xem là chuyện bình thường. Tiếng ngáy lớn, lặp lại hầu như mỗi đêm có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ, khiến người bệnh mệt mỏi, giảm tập trung và dễ cáu gắt vào ngày hôm sau. Người nằm cạnh cũng có thể bị mất ngủ, ảnh hưởng đến sinh hoạt và quan hệ gia đình.

Đáng chú ý hơn, ngáy to kèm ngừng thở từng lúc có thể liên quan đến ngưng thở khi ngủ. Đây là tình trạng đường thở bị tắc nghẽn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, làm giấc ngủ bị gián đoạn và cơ thể không được nghỉ ngơi đúng nghĩa. Người bệnh có thể không nhớ mình tỉnh giấc, nhưng ban ngày lại buồn ngủ, uể oải hoặc đau đầu khi thức dậy.

Dấu hiệu ngáy đi kèm cần chú ý

Không phải mọi trường hợp đều cần điều trị ngay, nhưng bạn nên quan sát kỹ nếu tiếng ngáy ngày càng to hoặc xuất hiện thường xuyên. Một số dấu hiệu đáng chú ý gồm:

• Ngáy lớn đến mức người khác phải đánh thức
• Ngủ không sâu, giật mình tỉnh dậy
• Thở hổn hển, khô miệng buổi sáng
• Đau đầu sau khi ngủ dậy hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày.

Nếu người thân nhận thấy bạn có lúc ngừng thở, sau đó thở mạnh trở lại hoặc phát ra tiếng như bị nghẹn, đây là dấu hiệu cần đi khám sớm. Ngoài ra, người bị tăng huyết áp, béo phì, rối loạn nhịp tim hoặc mệt mỏi kéo dài kèm ngáy nhiều cũng không nên chủ quan.

Cách giảm ngủ hay ngáy tại nhà

Cách giảm ngủ ngáy tại nhà cần bắt đầu từ việc tìm yếu tố làm tình trạng nặng hơn. Nếu bạn ngáy nhiều khi nằm ngửa, hãy thử chuyển sang nằm nghiêng. Có thể dùng gối ôm hoặc đặt gối sau lưng để hạn chế xoay trở lại tư thế cũ trong lúc ngủ.

Kiểm soát cân nặng

Đặc biệt với người thừa cân, việc giảm cân hợp lý không chỉ giúp giảm áp lực lên đường thở mà còn tốt cho tim mạch, huyết áp và hệ chuyển hóa. Không cần giảm quá nhanh, chỉ cần duy trì ăn uống điều độ và vận động phù hợp cũng đã tạo nền tảng tốt cho giấc ngủ.

Giữ mũi họng thông thoáng

Đối với người thường xuyên nghẹt mũi thì có thể vệ sinh mũi bằng dung dịch phù hợp, giữ phòng ngủ sạch bụi, hạn chế tiếp xúc khói thuốc, lông thú hoặc các tác nhân gây dị ứng. Khi mũi dễ thở hơn, cơ thể ít phải thở bằng miệng, từ đó tiếng ngáy có thể giảm.

Hạn chế rượu bia

Rượu làm cơ vùng họng thư giãn quá mức, khiến đường thở dễ bị hẹp hơn. Người hay dùng thuốc an thần hoặc thuốc gây buồn ngủ cũng nên trao đổi với bác sĩ nếu nhận thấy tình trạng ngáy tăng lên.

Duy trì giờ ngủ đều đặn

Khi cơ thể thiếu ngủ hoặc quá mệt, các cơ vùng họng có thể thả lỏng nhiều hơn, làm tiếng ngáy rõ hơn. Một phòng ngủ yên tĩnh, thoáng khí, ánh sáng dịu và hạn chế điện thoại trước khi ngủ cũng hỗ trợ chất lượng giấc ngủ tốt hơn.

Ngủ ngáy là hiện tượng phổ biến, có thể chỉ là vấn đề tạm thời nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo rối loạn hô hấp khi ngủ. Không nên xem nhẹ nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, tiếng ngáy lớn hoặc đi kèm mệt mỏi, đau đầu, buồn ngủ ban ngày và cơn ngừng thở khi ngủ. Việc điều chỉnh tư thế ngủ, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, giữ mũi họng thông thoáng và duy trì giấc ngủ đều đặn có thể giúp cải thiện tình trạng nhẹ.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.