Bệnh Celiac là gì? Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Khác với các phản ứng dị ứng thực phẩm thông thường hay tình trạng nhạy cảm dạ dày nhất thời, bệnh Celiac là một bệnh lý tự miễn mạn tính nghiêm trọng. Tại đây, việc tiêu thụ gluten sẽ kích hoạt các phản ứng bất lợi của hệ miễn dịch, gây tổn thương trực tiếp đến niêm mạc ruột non.

• Chế độ ăn BRAT là gì? Lợi ích gì cho người bị tiêu chảy?
• Chất xơ hòa tan là gì? Phân biệt với chất xơ không hòa tan
• Tại sao viêm đại tràng điều trị mãi vẫn không khỏi?

Nguyên nhân gây bệnh celiac là gì, hướng điều trị ra sao? Mời bạn đọc cùng cố vấn chuyên môn PGS. Nguyễn Quang Duật tìm hiểu kỹ hơn qua bài viết ngày hôm nay.

Bệnh Celiac là gì?

Bệnh Celiac (hay còn gọi là bệnh không dung nạp gluten) là một tình trạng rối loạn tự miễn dịch mạn tính của hệ tiêu hóa. Ở người mắc bệnh này, việc tiêu thụ thực phẩm có chứa gluten sẽ kích hoạt hệ thống miễn dịch tấn công nhầm vào các tế bào khỏe mạnh của cơ thể. Phản ứng này gây tổn thương trực tiếp lên lớp niêm mạc ruột non, làm phẳng và tiêu biến các nhung mao (những cấu trúc nhỏ có nhiệm vụ hấp thụ dinh dưỡng). Hậu quả là cơ thể không thể hấp thu được các vitamin, khoáng chất và dưỡng chất thiết yếu từ thức ăn, dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác dù người bệnh vẫn ăn uống bình thường.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ bệnh celiac

Nguyên nhân chính xác gây ra bệnh Celiac vẫn chưa được xác định hoàn toàn, nhưng nguyên nhân có thể liên quan của sự tương tác phức tạp giữa yếu tố di truyền và các tác nhân môi trường.

Yếu tố di truyền

Hầu hết những người mắc bệnh celiac đều mang một trong hai biến thể gen thuộc hệ thống kháng nguyên bạch cầu người (HLA), cụ thể là HLA-DQ2 hoặc HLA-DQ8. Nếu một người không mang các gen này, khả năng phát triển bệnh Celiac là cực kỳ thấp. Tuy nhiên, việc mang gen không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc bệnh, mà chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người bình thường.

Yếu tố từ môi trường

Việc bắt đầu đưa gluten vào chế độ ăn của trẻ nhỏ, các đợt nhiễm trùng đường tiêu hóa do virus, hoặc sự thay đổi trong hệ vi sinh vật đường ruột đều có thể là những yếu tố góp phần kích hoạt phản ứng tự miễn. Đôi khi, bệnh có thể bùng phát sau những đợt căng thẳng lớn về thể chất như phẫu thuật, mang thai, sinh nở hoặc nhiễm trùng nặng.

Bệnh lý tự miễn khác hoặc các rối loạn di truyền

Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao bao gồm người bị bệnh đái tháo đường tuýp 1, bệnh tuyến giáp tự miễn (như viêm tuyến giáp Hashimoto), bệnh gan tự miễn, hội chứng Down, hội chứng Turner hoặc hội chứng Williams. Đặc biệt, nếu trong gia đình có cha mẹ, anh chị em ruột đã được chẩn đoán mắc bệnh Celiac, nguy cơ mắc bệnh của các thành viên còn lại sẽ dao động trong khoảng từ 10% đến 20%.

Dấu hiệu nhận biết

Triệu chứng bệnh Celiac vô cùng đa dạng và có sự khác biệt lớn giữa trẻ em và người trưởng thành. Điều này khiến cho việc chẩn đoán thường gặp khó khăn và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý rối loạn tiêu hóa khác như hội chứng ruột kích thích (IBS) hay viêm đại tràng.

Ở trẻ em

• Trẻ mắc bệnh thường có biểu hiện tiêu chảy mạn tính hoặc táo bón kéo dài, phân có màu nhợt nhạt, mùi rất hôi và có váng mỡ (do không hấp thụ được chất béo).
• Trẻ thường bị đầy hơi, chướng bụng, đau bụng âm ỉ. Hậu quả của việc kém hấp thu kéo dài là trẻ chậm tăng cân, còi cọc, tầm vóc thấp bé so với bạn bè đồng trang lứa.
• Một số trẻ còn gặp tình trạng hỏng men răng vĩnh viễn, tính tình thay đổi, hay cáu gắt hoặc lờ đờ, mệt mỏi.

Đối với người trưởng thành

Triệu chứng của bệnh Celiac lại phức tạp hơn và đôi khi các biểu hiện tại đường tiêu hóa không phải là dấu hiệu nổi bật nhất.

• Người lớn có thể gặp tình trạng thiếu máu do thiếu sắt mà không rõ nguyên nhân, loãng xương hoặc mềm xương do kém hấp thu canxi và vitamin D.
• Các triệu chứng thần kinh như tê bì tay chân, mất cân bằng, đau đầu và sương mù não cũng khá phổ biến.
• Một biểu hiện đặc trưng khác là viêm da dạng herpes. Đây là tình trạng da nổi mụn nước ngứa ngáy dữ dội, thường xuất hiện ở khuỷu tay, đầu gối, thân mình và mông. Khoảng 15-25% người mắc bệnh Celiac gặp phải tình trạng này và đôi khi đây là dấu hiệu duy nhất để nhận biết bệnh mà không có triệu chứng tiêu hóa rõ ràng.
• Bên cạnh đó, phụ nữ mắc bệnh chưa được điều trị có thể gặp các vấn đề về sức khỏe sinh sản như vô sinh hoặc sảy thai liên tiếp.

Biến chứng nguy hiểm có thể gặp phải

Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, bệnh Celiac có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng và ảnh hưởng tới sức khỏe.

• Suy dinh dưỡng nặng: dẫn đến thiếu máu thiếu sắt, thiếu vitamin B12 và folate. Sự thiếu hụt các vi chất này làm cơ thể suy nhược, giảm khả năng đề kháng và ảnh hưởng đến chức năng của nhiều cơ quan.
• Tổn thương niêm mạc ruột: giảm khả năng hấp thụ canxi và vitamin D, dẫn đến mất mật độ xương nhanh chóng. Điều này làm tăng đáng kể nguy cơ loãng xương và gãy xương ngay cả khi chỉ gặp chấn thương nhẹ.
• Chậm phát triển: việc không hấp thụ đủ dưỡng chất trong giai đoạn vàng của sự phát triển có thể khiến trẻ bị thấp còi vĩnh viễn và chậm dậy thì.

Một biến chứng đáng lo ngại khác là sự gia tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư. Những người mắc bệnh Celiac không tuân thủ chế độ ăn kiêng có tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tuyến ruột non và u lympho đường ruột cao hơn so với người bình thường. Ngoài ra, tình trạng viêm mạn tính cũng có thể gây ra các tổn thương thần kinh không hồi phục, bao gồm bệnh lý thần kinh ngoại biên và thất điều (mất khả năng phối hợp vận động).

Chia sẻ của khách hàng sau khi dùng viên uống IBS Tuệ Tĩnh

IBS Tuệ Tĩnh là sự kết hợp độc đáo của hơn 9 loại thảo dược truyền thống, mang đến hiệu quả vượt trội trong việc cải thiện các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng, chướng bụng và rối loạn tiêu hóa ở những người mắc viêm đại tràng.

• Bạch truật và Bạch thược: Giúp cân bằng nhu động ruột, giảm co thắt, xoa dịu các cơn đau bụng, đồng thời ổn định cấu trúc và hình dáng phân.
• Bạch linh, Trần bì, Phòng phong và Sài hồ: Hỗ trợ điều hòa khí huyết, làm dịu đường ruột, giảm cảm giác đầy hơi, chướng bụng một cách rõ rệt.
• Cao khô Đảng sâm: Tăng cường sức khỏe tổng thể cùng chức năng tiêu hóa, đặc biệt hiệu quả trong các trường hợp tiêu chảy kéo dài.

Với các thành phần hoàn toàn từ thiên nhiên, IBS Tuệ Tĩnh là lựa chọn hoàn hảo cho nhiều đối tượng, bao gồm người bị viêm đại tràng cấp và mạn tính, người thường xuyên gặp tình trạng đau bụng, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa do viêm đại tràng.

Bệnh Celiac đòi hỏi sự kiên trì và kỷ luật cao độ từ phía người bệnh trong việc duy trì lối sống lành mạnh. Hiện nay, các sản phẩm thay thế không chứa gluten ngày càng đa dạng và phong phú, giúp người bệnh có nhiều lựa chọn hơn cho bữa ăn hàng ngày. Việc phát hiện sớm và tuân thủ chế độ ăn không gluten sẽ giúp người mắc bệnh Celiac phục hồi hoàn toàn niêm mạc ruột, ngăn ngừa biến chứng và tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh, năng động như bao người bình thường khác.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.