Chỉ số GGT là gì: Nguyên nhân tăng cao và ý nghĩa chỉ số

Chỉ số GGT là một xét nghiệm thường được chỉ định trong các trường hợp có nghi ngờ về mức độ tổn thương gan hoặc rối loạn chức năng gan mật. Nhưng nhiều người vẫn chưa hiểu rõ chỉ số GGT là gì, nguyên nhân do đâu?

• Gan nhiễm mỡ độ 1 là gì? nguyên nhân và cách nhận biết
• Vàng da vàng mắt: Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết
• Viêm gan B thể hoạt động và thể không hoạt động, nhận biết?

Bài viết dưới đây, cố vấn chuyên môn PGS. Nguyễn Quang Duật sẽ giúp bạn có thêm nhiều thông tin hữu ích về vấn đề này.

Chỉ số GGT là gì?

GGT là một loại enzyme tồn tại tự nhiên bên trong cơ thể con người. Enzyme GGT đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển các phân tử acid amin qua màng tế bào, đồng thời tham gia trực tiếp vào quá trình chuyển hóa và phân giải các loại thuốc hoặc độc tố để cơ thể dễ dàng đào thải ra ngoài.

Enzyme GGT có mặt ở nhiều cơ quan nội tạng như thận, tuyến tụy, lá lách và tim. Tuy nhiên, nồng độ GGT tập trung nhiều nhất là ở gan, đặc biệt là tại các tế bào biểu mô lót dọc theo hệ thống ống dẫn mật bên trong gan.

Ở trạng thái ổn định, lượng enzyme GGT lưu thông tự do trong dòng máu luôn được duy trì ở một mức độ thấp và an toàn. Giá trị bình thường ở nam giới trưởng thành khoảng từ 11 đến 50 U/L (đơn vị enzyme trên một lít máu), và ở nữ giới là từ 7 đến 32 U/L.

Sự chênh lệch xuất phát từ thể chất và yếu tố nội tiết tố. Khi các tế bào gan hoặc tế bào ống mật bị tổn thương, lớp màng bảo vệ của tế bào bị phá vỡ, lượng enzyme GGT này sẽ tràn ra ngoài và đi vào hệ tuần hoàn máu.

Nguyên nhân làm tăng chỉ số GGT

Sự gia tăng nồng độ enzyme GGT trong máu là hệ quả của nhiều yếu tố tác động khác nhau, từ thói quen ăn uống hàng ngày cho đến sự xuất hiện của các rối loạn chuyển hóa bên trong cơ thể.

Tắc nghẽn đường mật

Dịch mật là một chất lỏng do gan sản xuất ra, có màu xanh vàng, làm nhiệm vụ tiêu hóa chất béo trong thức ăn. Dịch mật tập trung lại ở túi mật và cuối cùng đổ xuống ruột non. Khi có bất kỳ vật cản nào xuất hiện trên đường đi của dịch mật, chẳng hạn như sự hình thành của các viên sỏi mật, sự chèn ép của khối u hoặc tình trạng viêm nhiễm làm chít hẹp thành ống mật, dòng chảy của mật sẽ bị chặn lại.

Sự ứ đọng dịch mật tạo ra một áp lực cơ học rất lớn lên các tế bào lót thành ống mật, khiến các tế bào này bị tổn thương và giải phóng một lượng lớn enzyme GGT vào hệ tuần hoàn.

Tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn

Rượu, bia và các loại thức uống chứa cồn là nguyên nhân phổ biến nhất làm tăng chỉ số GGT. Khi chất cồn đi vào cơ thể, quá trình phân giải cồn sẽ tạo ra các sản phẩm phụ có tính độc hại rất mạnh đối với cấu trúc tế bào gan. Nếu lượng cồn nạp vào vượt quá khả năng xử lý của gan, các chất độc này sẽ ứ đọng lại, phá hủy màng tế bào gan và làm enzyme GGT rò rỉ ồ ạt vào máu.

Việc sử dụng đồ uống có cồn kéo dài không chỉ làm tăng men gan mà còn dẫn đến tình trạng các tế bào gan bị chết đi, hình thành các mô sẹo và làm mất chức năng gan vĩnh viễn.

Tích tụ mỡ thừa trong gan

Bệnh lý gan nhiễm mỡ không do rượu là nguyên nhân làm tăng chỉ số GGT hiện nay do lượng mỡ tích tụ bên trong các mô gan vượt quá 5% trọng lượng của toàn bộ gan. Nguyên nhân từ chế độ ăn uống chứa quá nhiều đường tinh luyện, chất béo bão hòa và tình trạng thừa cân, béo phì.

Khi các giọt mỡ thừa nhồi nhét quá nhiều vào bên trong tế bào gan, chúng sẽ đẩy lệch các thành phần cấu trúc của tế bào, làm giảm không gian hoạt động và gây ra phản ứng viêm tại chỗ. Phản ứng viêm này làm suy yếu màng tế bào, khiến lượng nhỏ enzyme GGT liên tục rỉ ra ngoài và làm tăng nồng độ chất này trong máu một cách âm ỉ, kéo dài.

Tác dụng phụ thuốc

Việc sử dụng thuốc trong thời gian dài, đặc biệt là các loại thuốc giảm đau thông thường, thuốc hạ sốt, thuốc điều trị nấm hoặc thuốc kháng sinh có thể tạo ra gánh nặng rất lớn cho chức năng lọc của gan. Khi gan hoạt động liên tục để bẻ gãy các cấu trúc hóa học của thuốc, một số tế bào gan sẽ bị tổn thương, dẫn đến sự gia tăng của chỉ số GGT.

Việc tự ý kết hợp nhiều loại thuốc cùng một lúc mà không có sự kiểm soát sẽ gây ra tình trạng ngộ độc gan cấp tính, gây bệnh về gan và làm men gan tăng vọt lên mức nguy hiểm.

Các biện pháp cải thiện GGT

Khi chỉ số GGT tăng cao do các thói quen sinh hoạt chưa đúng mực, việc chủ động thay đổi nếp sống hàng ngày chính là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất để đưa nồng độ enzyme này trở về mức ổn định.

Ngừng đồ uống có cồn

Việc ngừng uống rượu bia sẽ giúp gan không phải hoạt động quá tải để giải độc. Khi gánh nặng được trút bỏ, các tế bào gan khỏe mạnh sẽ bắt đầu phân chia để thay thế cho những tế bào đã bị phá hủy. Chỉ sau một vài tuần kiêng cồn hoàn toàn, nồng độ GGT trong máu sẽ bắt đầu có dấu hiệu hạ xuống một cách rõ rệt.

Chế độ dinh dưỡng và rèn luyện

• Cần cắt giảm tối đa các loại thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện, nước ngọt có ga và các món ăn chiên xào ngập dầu mỡ. Những loại thực phẩm này rất dễ chuyển hóa thành mỡ thừa và tích tụ lại tại gan.
• Tăng cường bổ sung rau xanh đậm, trái cây tươi và các loại hạt. Những thực phẩm này cung cấp một lượng lớn chất xơ, giúp gắn kết và đào thải bớt chất béo thừa qua đường tiêu hóa trước khi chúng kịp di chuyển đến gan
• Duy trì thói quen tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn mỗi ngày như đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe có tác dụng rất tốt trong việc thúc đẩy quá trình trao đổi chất, giúp tăng cường lưu thông máu trên toàn cơ thể, đẩy nhanh quá trình làm lành các cấu trúc bị tổn thương.

Chỉ số GGT tăng cao phản ánh các vấn đề liên quan đến sự ứ đọng dịch mật, tình trạng lạm dụng chất cồn, sự tích tụ mỡ thừa hoặc những ảnh hưởng tiêu cực từ việc sử dụng thuốc sai cách. Việc hiểu đúng ý nghĩa của khoảng giá trị bình thường và các nguyên nhân gây tăng men gan giúp người bệnh có biện pháp phòng tránh phù hợp.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.