Cholesterol là gì? Cách kiểm soát chỉ số cholesterol trong máu

Trong các kết quả xét nghiệm máu tổng quát, Cholesterol luôn là một trong những chỉ số được quan tâm hàng đầu. Thường bị gắn liền với những nguy cơ về sức khỏe tim mạch như xơ vữa động mạch hay đột quỵ. Tuy nhiên, Cholesterol không hoàn toàn là một thành phần xấu. Ngược lại, đây là một chất thiết yếu đối với sự tồn tại và phát triển của cơ thể.

• 4 Cách tăng cường chức năng gan hiệu quả
• Viêm gan B là gì và những hiểu lầm thường gặp?
• 6 thực phẩm tốt cho gan mà bạn không nên bỏ qua

Vậy thực chất Cholesterol là gì? Tại sao sự mất cân bằng của chất này lại gây nguy hiểm và làm thế nào để duy trì nó ở mức an toàn? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức giúp bạn hiểu đúng và đủ về thành phần này. Cùng cố vấn PGS TS BS Phạm Hồng Vân đi sâu hơn vào bài viết dưới đây.

Cholesterol là gì?

Cholesterol là một chất béo sterol (steroid lipid) mềm, có tính chất giống như sáp, màu vàng nhạt. Chất này không tan trong nước và được tìm thấy trong màng tế bào của tất cả các mô trong cơ thể, đồng thời được vận chuyển trong huyết tương của con người.

Cơ thể chúng ta không thể tồn tại nếu thiếu Cholesterol. Nó đóng vai trò sinh học quan trọng trong các hoạt động sau:

• Cấu trúc tế bào: Là thành phần thiết yếu cấu tạo nên màng tế bào, giúp bảo vệ và duy trì tính toàn vẹn của tế bào.
• Sản xuất nội tiết tố: Là nguyên liệu gốc để cơ thể tổng hợp các hormone steroid quan trọng như Cortisol, Aldosterone và các hormone sinh dục (Estrogen, Testosterone, Progesterone).
• Tiêu hóa: Tham gia vào quá trình sản xuất acid mật tại gan, giúp cơ thể tiêu hóa thức ăn và hấp thụ chất béo.
• Tổng hợp Vitamin D: Dưới tác động của ánh nắng mặt trời, Cholesterol dưới da sẽ được chuyển hóa thành Vitamin D cần thiết cho xương.

Về nguồn gốc, khoảng 75% lượng Cholesterol trong máu được tổng hợp tự nhiên tại gan và các cơ quan khác. Chỉ có khoảng 25% còn lại được đưa vào cơ thể thông qua chế độ ăn uống từ các thực phẩm có nguồn gốc động vật như lòng đỏ trứng, thịt, sữa và phô mai.

Phân loại Cholesterol

Do Cholesterol là chất béo không tan trong nước, nó không thể tự di chuyển trong máu mà cần phải gắn kết với các protein để tạo thành các hạt gọi là Lipoprotein. Dựa vào mật độ của các Lipoprotein này, chia Cholesterol thành hai loại chính:

LDL – Cholesterol

LDL đóng vai trò vận chuyển Cholesterol từ gan đi đến các tế bào trong cơ thể. Khi nồng độ LDL tăng quá cao vượt mức nhu cầu của tế bào, lượng Cholesterol dư thừa sẽ bị lắng đọng và tích tụ tại thành động mạch.

Theo thời gian, sự tích tụ này hình thành nên các mảng xơ vữa, làm hẹp đường kính lòng mạch và giảm lưu lượng máu. Nghiêm trọng hơn, nếu mảng xơ vữa bị nứt vỡ sẽ hình thành cục máu đông, gây tắc nghẽn mạch máu, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc tai biến mạch máu não. Chính vì cơ chế gây bệnh này mà LDL được gọi là “mỡ xấu”.

HDL – Cholesterol

Ngược lại với LDL, HDL với nhiệm vụ của chúng là thu gom lượng Cholesterol dư thừa từ các mô và mạch máu để vận chuyển ngược trở lại gan. Tại gan, Cholesterol sẽ được xử lý và đào thải ra ngoài. Do đó, nồng độ HDL trong máu càng cao thì nguy cơ mắc các bệnh tim mạch càng thấp. Đây là lý do HDL được mệnh danh là “mỡ tốt”.

Triglyceride

Mặc dù không phải là Cholesterol, nhưng Triglyceride là một dạng chất béo trung tính quan trọng thường được đo cùng trong bộ xét nghiệm mỡ máu. Đây là dạng năng lượng dự trữ của cơ thể. Tuy nhiên, nếu nồng độ Triglyceride tăng cao kết hợp với LDL cao và HDL thấp sẽ làm gia tăng đáng kể nguy cơ xơ vữa động mạch.

Các chỉ số tham chiếu an toàn

Để đánh giá tình trạng sức khỏe, người bệnh cần thực hiện xét nghiệm bilan lipid máu. Dưới đây là các ngưỡng giá trị tham chiếu thường được áp dụng (đơn vị mmol/L)

• Cholesterol toàn phần: Mức lý tưởng là < 5.2 mmol/L.
• LDL-Cholesterol: Mức tối ưu là < 3.4 mmol/L. Tuy nhiên, đối với người có bệnh nền tim mạch hoặc tiểu đường, bác sĩ có thể yêu cầu mức này thấp hơn (dưới 2.6 hoặc thậm chí 1.8 mmol/L).
• HDL-Cholesterol: Mức tốt là > 1.0 mmol/L (ở nam) và > 1.3 mmol/L (ở nữ).
• Triglyceride: Mức bình thường là < 1.7 mmol/L.

Nguyên nhân gây rối loạn Cholesterol máu

Sự gia tăng LDL-Cholesterol và giảm HDL-Cholesterol thường xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố:

• Chế độ dinh dưỡng: Tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa (mỡ động vật, da gia cầm) và chất béo chuyển hóa (trans-fat trong thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán).
• Lối sống lười vận động: Ít thể dục, vận động thể lực làm giảm nồng độ HDL và tăng tích tụ mỡ thừa.
• Thừa cân, béo phì: Làm tăng Triglyceride và LDL.
• Hút thuốc lá: Hóa chất trong thuốc lá làm tổn thương thành mạch và làm giảm đáng kể lượng HDL bảo vệ cơ thể.
• Yếu tố không thay đổi được: Tuổi tác (nguy cơ tăng theo tuổi), di truyền (rối loạn lipid máu gia đình) và các bệnh lý nền như đái tháo đường, suy giáp, bệnh thận mạn tính.

Xem thêm bài viết khác: Kỹ năng kiểm soát cảm xúc: Cách để giữ bình tĩnh mọi lúc

Giải pháp kiểm soát Cholesterol trong máu hiệu quả

Việc kiểm soát Cholesterol không nhất thiết phải bắt đầu ngay bằng thuốc mà nên ưu tiên thay đổi lối sống một cách khoa học và bền vững.

Điều chỉnh chế độ ăn uống

• Hạn chế tối đa chất béo bão hòa và loại bỏ chất béo chuyển hóa.
• Tăng cường chất béo không bão hòa đơn và đa (có trong dầu ô liu, dầu hạt cải, quả bơ, các loại hạt).
• Bổ sung nhiều chất xơ hòa tan từ rau xanh, trái cây, yến mạch và các loại đậu. Chất xơ giúp ngăn cản quá trình hấp thụ Cholesterol vào máu ngay tại đường tiêu hóa.

Bên cạnh chế độ ăn uống hàng ngày, cũng nên áp dụng thêm các  biện pháp hoạt động thể dục, thể thao để kiểm soát Cholesterol cũng như tăng cường sức khỏe thể chất hiệu quả.

• Duy trì thói quen tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày với các bộ môn như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe. Vận động không chỉ giúp giảm LDL mà còn là biện pháp hữu hiệu nhất để tăng nồng độ HDL “tốt”.
• Duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức lý tưởng (18.5 – 22.9). Đồng thời, ngưng hút thuốc lá và hạn chế rượu bia để bảo vệ tế bào gan và thành mạch máu.
• Rối loạn mỡ máu thường diễn tiến âm thầm không triệu chứng. Do đó, người trưởng thành trên 20 tuổi nên xét nghiệm mỡ máu định kỳ ít nhất 5 năm/lần, và thường xuyên hơn đối với người trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ.

Chăm sóc gan khỏe cùng Bổ gan Tuệ Tĩnh

Sản phẩm Bổ gan Tuệ Tĩnh được bào chế hoàn toàn từ 14 loại dược liệu tự nhiên, nổi bật với các thành phần như Cà gai leo, Kế sữa, Atiso, mã đề,… . Những dược liệu này giúp tăng cường, hỗ trợ chức năng gan, hỗ trợ giảm các triệu chứng thường gặp khi chức năng gan suy giảm như mẩn ngứa, mề đay, mụn nhọt hay vàng da.

Bổ gan Tuệ Tĩnh còn được bổ sung thêm các thành phần có tác dụng hỗ trợ hoạt huyết như Hoàng kỳ và Đương quy, giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng cường sức khỏe tổng thể và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của tế bào. Đây là giải pháp lý tưởng dành cho những người muốn duy trì sức khỏe gan, người thường xuyên sử dụng bia rượu hoặc đang gặp các vấn đề như mẩn ngứa, vàng da, mụn nhọt do chức năng gan suy giảm.

Dạng viên uống nhỏ gọn, tiện lợi, dễ dàng sử dụng với nhiều đối tượng. Chỉ cần dùng 2 viên/ lần, ngày 2 lần là đã hỗ trợ giúp bảo vệ và chăm sóc gan hiệu quả mỗi ngày.

Tóm lại, Cholesterol là gì không phải là một câu hỏi đáng sợ nếu chúng ta hiểu đúng về vai trò và cơ chế hoạt động của nó. Bằng việc duy trì lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe định kỳ, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát các chỉ số này ở mức an toàn, đảm bảo một hệ tim mạch khỏe mạnh và bền bỉ.

Để nhận được tư vấn chi tiết về tình trạng sức khỏe và các giải pháp hỗ trợ, bạn đọc vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website chính thức của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để tham khảo thêm thông tin các bài viết khác nhé.